(Hizkuntza ofizialak erabiltzeko irizpideak, 11. artikulua)

"11. artikulua.-Argitalpenak
Eusko Jaurlaritzaren argitalpenak bi hizkuntza ofizialetan plazaratuko dira, eta horietan euskarak, gutxienez, %50 hartuko du.
(...)
Bestelako argitalpenei dagokienez: aldizkariak, liburuak, ikerketa-lanak, doktoretza-tesiak, txostenak, katalogoak, gidak… Eusko Jaurlaritzak euskaraz ere sortzea lehenetsiko du.
Horrelako testuak argitaratzerakoan, orain arte, nagusiki, testu legalekin bezala jokatu izan da: gaztelaniaz sortu eta euskarara itzuli. Bada, gutxieneko %50eko kopuru hori errespetatzeko badira beste bide batzuk, esate baterako: zenbait argitalpen euskaraz kaleratzea eta beste zenbait (desberdinak) gaztelaniaz, hizkuntza batean idatzitakoari sumarioak egitea beste hizkuntzan eta alderantziz…"

Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoaren
argitalpenak arautzen dituen 67/1998 Dekretua:

"15. atala.– Argitalpenen hizkuntza.
Euskararen presentziari dagokionez, Administrazio Publikoaren Argitalpen Planak epe bakoitzerako ezartzen dituen ehunekoak errespetatuko dituzte sail edo erakunde autonomiadun bakoitzak sustatzen dituen argitalpenek, oro har.
EAEko erakundeek egindako testu legalak eta arau-bildumak, bai eta gidak, katalogoak eta zabalkundeko argitalpenak ere, gaztelaniaz eta euskaraz argitaratuko dira. Era berean, hizkuntza ofizial biak erabiliko dira bilduma, serie, katalogo eta argitalpenen hedabideen izenburuetan.
EAEn soilik banatzen diren aldizkako argitalpenetan euskarari eman beharko zaion lekua, gutxienez, ehuneko berrogeita hamarrekoa izango da."

Behar bada errealitatea -aldizkari horri eta gainerako beste hainbat euskal eremuri dagokienez- horrelakoa dela. Aldizkari hori galtzeak esan gura du euskal humusa geroz eskasagoa dela Biturien? Ez, hori gezurra da. Izan liteke, behar bada, guk -martiri izateko joera dugunok- normala dena anormaltzat jotzen dugula, eta egunerokotasun hori moldatu ezin dugunez, geure burua egurtzen dugula errukirik gabe.

Eta orain post honi dagokiona:

Deitzen dio nire seme Martinek bere lagun bati zinemara joateko, eta pelikula ere aukeratuta du: Planet 51. Baietz Paulek. Gureak diñotso pelikula hasi baino ordu erdi lehenago -16:30ean-gelditzeko sarrerak erosteko. Eta Pauelek: "16:30ean ez, 17:30ean". ?????? Eta hori??, pelikula hori bostetan da Guridi zinemetan. Berriro Internet-era, eta bai Floridan ere ematen dute (......) euskaraz. Ahhhhhhh!! biok ulertzen dugu 18:00etakoa.

Guri okurritu ere zitzaigun egin pelikularen bat euskaraz egin zitekeenik; burutik pasa ere egiten zaigun moduan beste ekintza asko ere badirela Gasteizen euskaraz. Gure eguneroko martxan ez dugu premiari hara, horra edo beste leku hartara joateko, euskarazko ez dakit zer dagoela-eta. Gerta liteke han egotea (....) edo ez.

Geu Gasteiz aldizkariaren kasuan, arazo ekonomiko orokorraz gainera, bada beste arrazoi erantsi bat: pertsona bakar baten bizkarrean egon da aldizkaria ateratzeko lana azken garaian, hau da, giza-babesa ere falta izan zaio, eta horrela ezinezkoa da. (Eskertu beharko litzaioke, bide batez, pertsona horri egin duen lan ikaragarria.)

Pantaila/paperaren arteko hautuaz, nire kasuan argi daukat: lanean pantaila aurrean zortzi ordu eman ondoren, gogo gutxi nik etxean ordenagailua pizteko. Liburu asko ere sarean daude, baina nahiago izaten dugu betiko moldean irakurtzea, ez?

Itzultzailea naizen aldetik zaila egiten zait ulertzea nire lankideak ez izatea zenbait argitalpenen harpidedun; eta are zailagoa nik nire aldizkariak lanlekura ekarri eta baten batzuk begiratu ere ez egitea. Zerbait adierazte dut horrek? Agian ez dutela euskal kezkarik, soldata irabazteaz aparte? Edo euren normalidadea aldizkari eta argitalpen horiek aditzera ematen dutenaz bestekoa dela? Atsegingarriak egingo zaie, behar bada, haurrei buruzko informazioa; kuskusumusua/kotilleo denoi gustatzen zaigunez, euskal jende famatuaren bizi gora-beherak arakatu dituen argitalpenen bat.

Guztiarekin, ostera, lehenengoan dihardugu, zirt edo zart egin beharrean. Zuk aipatzen dituzun sentiberatasun-falta, traba gehiegikeria eta gainerako guztiak ere konpontzeko prest legoke Gobernu hau, helburua bat bakarra baita: euskararen matraka diru publikoarekin konpon badaiteke, konpon dadila, baina ez diezagula beste era bateko arazorik eragin.

Lehenengo lepotik burua izango genuke, ordea. Itzulpengintzaren inguruko hausnarketa sakona egin gabe, batik bat Administrazioko arduradunek. Korredakzioaz egindako diskurtsoa bere horretan.

Hemen, une honetan, itzultzaileen lana ontzea edo humanizatzea oso de posiblea. Ez, ordea, itzulpengintza, normalizazioa, korredakzioa edo sormena bideratzea.

Aldaketak estrukturalak izan behar du. Hartu euskal hori, eta goitik behera astindu. Horretarako goikoen borondatea behar da, eta behekoen kemena. Ez bata, ez bestea.

Gure itzulpen gehientsuenak ez dituela ia inork irakurtzen? Ba "gehientsu" horiek "gutxiago" bihur daitezen garrantzitsua da kalitatea ere zaintzea, ez zaizu iruditzen?
Eta ez dakit hain-hain gutxi diren gure irakurleak. Nik eskutitz mordo bat itzultzen ditut, ahozko aurkezpenak, prentsaurrekoak, Legebiltzarrerako ahozko erantzunak... Igual harrituko ginateke, lehengoan hemen bertan Zazpik kontatzen zuenaren modukoak ikusita.

Ni betiko lelora nator. Bihar edo etziko korredakzioaz, sormenaz eta gainerako kontu guztiez gain, gaur egungo gure errealitateaz -itzulpen eginkizunez- hausnartu beharra daukagu berandu baino lehen. Horregatik diñot hainbeste bider gelditu behar dugula, ez ez etsi-etsian aurrera egin.

Korredakzioari bidea zabaltzeko ezinbestekoa da teknikari euskaldunok gaztelaniaz lan egiteaz gain, euskaraz lan egiten hastea. Esperientziak esaten dit, hizkuntza batean sortutako testu bat, inork baino hobeto, nik jarriko dudala beste hizkuntzan, buruan baitut zer adierazi nahi dudan. Hizkuntza burutazioak adierazteko bidea baino ez da.

Korredakzioak abantaila ugari ditu (bi hizkuntzetan landutako testuak kalitatez hobeak dira) baina antolatu behar den kontu bat da. Denbora eskatzen du. Teknikariok jakin behar dugu zein lanetan jardun behar dugun bi hizkuntzetan eta zeinetan hizkuntza bakarrean. Lan-denbora antolatu beharra dago. Euskarak, alabaina, gaur egun ez du tokirik teknikorion ohiko lan-jardueran, lanak euskararekin zer ikusi zuzena ez duenean salbu.

Teknikari euskaldunok euskaraz lan egiten hasiko bagina, itzultzaileek beste eginkizun probetxugarriagoetara bidera ditzakete bere ahaleginak, esaterako, materiala prestatzera, teknikarion aholkularitzara, araugintza elebidunean hizkuntza-kalitatea bermatzera...

Itzulpengintzaren gaur eguneko antolaketak duen hutsunerik nabarmenena da itzultzailea dela euskarazko testuen arduradun bakarra, testuaren egilearekiko lankidetzarik gabe. Kalitate bermeak falta zaizkio gaur eguneko itzulpengintza prozesuari, nire ustez.

Hitza batzuk esan nahi nituzke, Eusebio, itzulpen konbentzionalaz eta korredakzioaz diozunaren inguruan. Niretzat biak dira beharrezko, behar bezala arautuz gero. Nik ez ditut ikusten bateraezinak. Iruditzen zait, askotan, Administrazioaren barruko itzulpengitzaren ikuspegi partzialegia izaten dugula (“partzialaren” adiera gaitzesgarririk gabe). Zu Boletinean zaude, eta primeran ezagutzen dituzu horko buruhausteak (dekretu, lege, agindu, ebazpen eta gainerakoak); Zelai, Egoitz… legelariak dira, eta biziki kezkatuta daude testu juridikoen gorabeherekin; beste batzuok sailetan hamaika gutun, mintzaldi, prentsaurreko, txosten eta abar euskaratu (eta batzuetan erdaratu) behar izaten ditugu. Nola ezarri idazketa elebidunaren irizpideak horietan guztietan, formaz eta mamiz hain diferenteak diren arloetan? Agian gehiago teorizatu beharko genuke, baina itzulpen konbentzionala eta korredakzioa igual ez dira bateraezinak, igual osagarriak dira… Ze iruditzen, Zelai? Eneko?

Guztiarekin ere, ikuspegi pertsonalago batetik abiatuta, uste dut planak sortze beretik gabezia handiak izan baiditu ere, abiapuntu bat izan zitekeela, arau bat, erreferentzia jakina, xede aitortu batzuk mahai gainean jartzen zituena. LAB ere iritzi berekoa izan zen, eta plana onartu zenean bere jarrera argi utzi zuen: pauso bat zela, oso atzeratuta heldu dena, baina haisera bat, eta hortaz, ez zutela kontra egingo; aitzitik, prozesuari begiratuko ziotela eta laguntzeko prest zeudela; gerora, zapuzten bazen, orduan erabaki egokiak hartu zituela (eta hala egin zuen).

Nire ustez, planen inguruan badago oinarrizko oker bat, agintariek nahiz mugimendu euskaltzaleetako batzuek izaten dutena: planen muina edo ardatza derrigortasun-datetan ikustea. Hori bainoz askoz konplexuagoa da kontua, eta kanpotik ez da erraz antzematen. Euskera planen benetako arazoa enpresa-planak ez izatean datza. Planen arrakasta aitzindaritza-neurrien araberakoa da, transbertsalitatean, langileen partaidetza, euskarazko jarduera saritzea... Batez ere alor horretan izan behar da ausarta, alegia, plan baten paperezko testuan agertzen ez diren gauzetan, boterearen inplikazioa hortxe jokatzen baita. Paperean munduko planik politena idatz daiteke, derrigortasuna nonahi, baina hutsaren hurrengoa izango da alderdi horiek huts egiten badute (eta huts egiten dute, boterea euskal hiztun-herritik urrun samar dagoelako). Adibide bat: Osakidetzako Gipuzkoa Mendebaldeko Eskualdean derrigortasun-data ezarri diete zuzendaritzako zerbitzu administratiboetako lanpostu guztiei: plana garatzeko gutxien egiten duten erakundeen artean dago Eskualde hori.

Itxaron zitekeenez, plana gauzatzen hasi orduko nabaria izan da Osakidetza eta Osasun Saileko agintarien interes eza. Gurutzetako Ospitaleak antolatutako jardunaldi batean arestian aipatutako gabezia estruktural horiek agerian utzi nahi izan nituen, jakina, estilo administratiboan egindako diskurtso tekniko batez bidez. Badirudi bertan egon zen kazetariak ez zuela ulertu zerbitzuburu edo teknikari batek bere funtzioen arabera jende aurrean hitz egiten duenean ezin duela mitin bat bota -eta ez duela egin behar, azterketa tekniko bat egin behar baitu. Testuninguruak ezinbestekoak dira mezuak ulertzeko, tokiak, rolak, funtzioak...

Berriki planaren ebaluazio oroko bat egin dugu zerbitzuan (nire testamentu administrabo baten modukoa), gauza interesgarri asko esaten dituena. Teorian, jende aurrean jarri behar du Osakidetzak, baina badirudi ez dakiela harri goror hori nola irentsi.

Goian esandako arrazoiengatik, nire ardurari uko egin nahi izan nion aurreko legegintzaldian, baina, batetik, leialtasun pertsonal bategatik, eta bestetik, euskara zerbitzuaren egoeragatik, nire ardura-aldia luzatzea erabaki nuen. Jada ez dut egoera hori gehiago luzatu nahi, eta nire dimisioa aurkeztu berri dut. Urtarrilaren 1etik aurrera ez naiz zerbitzuburu izango, ez eta euskera-zebitzuko teknikari ere. Prentsan ikusi duzuenez,askatasun handi samarraz jardun dut euskeraren normalizazioari eta AHTri buruz, oro har, eta laster Osakidetzari buruz ere modu berean hitz egiteko aukera izango dut.

Azken oharra: Berrian argitaratutako nire artikulu biren gai bertsuen inguruan, artikulu bat argitaratu didate TAV, las razones del no liburuan (Txalaparta 2009), eta euskeraz bertsio garatuago bat argitaratuko omen dute BAT aldizkarian. Inork Txalapartakoa eskuratu nahi badu, emailez bidaliko diot (ROBERTO.MANJONLOZOYA@osakidetza.net)

Nik ere jarriko dut adibide bat.

EHAAko (Boletina) itzultzailea naiz eta konturatu ginen dokumentu batzuk urtetik urtera gaizki zetozela. Guk, argitaratu orduko, zuzendu, eta hurrengo urtean ere berriro txarto. Eta holan urte mordo batean.

Erabaki genuen itzultzaile guztiak bilduko genituela (ez dakit zenbat urtetan lehenengo bider) eta jakitera eman gure asmoa zela dokumentu horien ereduak egitea eurekin batera, eta gero plantxa horren gainean egin urtetik urterako aldaketa.

Denak konforme. Horretarako gure zuzendariak zirkular bat egiteari ondo iritzi genion, non Jaurlaritzako kargudunei aditzera emango baizitzaien zein zen EHAAren asmoa -gainerako itzultzaileekin batera- eta, arren, erabil zitzaten, aurrerantzean, landutako ereduak.

Geuk idatzi genuen zirkularra, eta gure zuzendariaren eskuetan jarri. Astean joan, asteak etorri; hilak joan, hilak etorri. Ezer ez. Hitz politiak, betiko modura: "bai, egingo dugu". Gaur arte. Duela hiru aste eskabide bera erregistratu egin genuen, ea indar gehiago hartzen zuen. Kaaaaa.

Zer egin? Guk, dagoeneko, landuta ditugu bost eredu.

Bide bat badago: goiko instantzietara jotzea; hau da: nire zuzendariaren gainerakora. Horrek badu arriskua.

Hasierara jota, Mattin, Zelai, .... nik uste dut derrigorrezkoa dela parametro, exigentzia eta bide berriak lantzea, ez badugu gura beti harri berberaren kontra egitea.

Eta zorrean dudanez, hurrengo postean sartuko ditut historia honetan, zerikusirik gehien duten instantzia eta karguak.

Bada, ikastaroko zuzendaritzak esan dit euskara hutsez ezin ditula lanak aurkeztu ikastaroren lan-hizkuntza gaztelania delako. Hori bai, hori guztia, euskaraz egiteko ahalegina eskertu ondoren. Proposatutako interbidea are kafkianoagoa: nik neuk irakasle bakoitzari baimena eskatzea euskaraz lanak aurkezteko. Baimena lortu ezean gaztelania hutsez edo elebitan.

Europan barrena gero eta arruntagoa da eleaniztasuna, bada hemen oraindik ez: dena badaezpada gaztelaniaz eta nahi baduzu bada euskaraz.

Jokabide hau esango nuke ez datorrela bat EAEko Euskararen Legeak agintzen duenarekin? Zer egin behar dugu banan-banan salatzen hasi? Nik uste nuen Legea betetzeko zela.

Adibide modura jarriko dizuet berriki niri gertatutako pasadizo bat.

Lehengo egunean, interesdun batek euskara hutsean aurkeztutako helegitea ebaztea egokitu zitzaidan. Beraz, ebazpena euskera hutsean idatzi nuen, nire betebeharra bete besterik ez nuen egin. Esan nahi dut, kasu honetan euskara hutsean sortutako euskal ebazpena jakinarazi zitzaiola interesdunari, zuk aipatutako geltokien artean inolako interferentziarik izan gabe.

Kontua da, interesdunak, bere eskubideak egikarituz, epaitegietara jotzea erabaki zuela, eta hara hor non hasi diren interferentziak.

Jakina, epaileak euskaraz tutik ez, eta itzultzaileari eskatu dio gaztelaniara itzultzea gorabidezko helegitea ebatzi duen ebazpena. Horrelakoetan gertatu ohi den bezala, itzultzaileak nire zuzendaritzara deitu du ebazpena egin zuen teknikariarengatik galdezka, sinistuta gaztelaniazko bertsioa ondoan izango nuela eta, hortaz, alferrikako lanik ez egiteko.

Esan diodanean ez zegoela erdarazko bertsiorik, alegia jatorriz teknikariak euskaraz sortutako bertsioa dela, harriturik geratu da (eta imajinatzen dut nazkaturik ere, lan egitea tokatuko baitzitzaion...). Horixe izan da bere lehenengo erreakzioa: harridura.

Honekin guztiarekin, zera adierazi nahi dut: ez al gara gure artean ere barneratzen hasiak euskara bigarren mailakoa dela eta izango dela beti?

Garruzek esandakoaren ildotik... sinesten al dugu benetan egiten dugun horretan?

Ikusita nago: Arakistaingo udalak errekurtsoa aurkeztu du, euskara hutsez, Jaurlaritzan; baina nola horri erantzuna eman behar dioten teknikari, legelari edo dena direlakoek “ohituraz” erdaraz lan egiten duten, itzultzaile batek galtzerdiari buelta eman eta errekurtsoa gaztelaniara ekarri du. Behin gaztelaniatuta, aldeko eta kontrako arrazoibideak, jurisprudentzia… tripa guztiak ateratzen dizkiote eskakizunari, eta ebazpena prestatu, erdaraz. Azkenean ebazpena berriz ere euskaratu, galtzerdia bere onera ekarri, eta interesdunari jakinarazten zaio.

Gauza bera gertatzen da, batzuetan, Jaurlaritzatik bertatik atera gabe. Zerbitzu batek euskaraz sortu duen prozedura batek, demagun, lau urrats eman behar ditu (A, B, C eta D) sorreratik bukaeraraino (“geltoki” horiek izan daitezke kontrol ekonomikoari buruzko kontuak, aholkularitza juridikoari buruzkoak eta abar). Sortzailea poz-pozik eta ezin harroago dago, euskaraz lan egiten duelako, sortze beretik. Baina tranpa egiten diote: bere sorkaria jaio eta berehala, B geltokian, hizkuntzaz aldatzen diote, eta handik aurrera bide guztia gaztelaniaz egingo du.

Ez dira oso kasu ugariak, baina gertatu gertatzen dira.

Euskaraz pentsatutako testuak sortzen hasi behar dugu. Ez du horrenbesteko garrantzirik aurretik gaztelaniaz mezua landuta egotea edota ingeleses..., baina euskaratzerakoan euskaraz pentsatutako mezua izan behar du. Sinetsi behar dugu egiten dugun horretan eta hartzaile euskaldunarengan pentsatu behar dugu lana egiterakoan.

Hori nola egiten da? Lan handia egin da administrazio-idazkiak estandaritzatzen. Hori bide bat izan daiteke, baina gero idazki horiek erabili behar dira, bestela akabo eta gainera laster zaharkituak geratuko dira.

Euskara erabiltzeko estrategia eraginkor bat falta zaigu. Oraindik ere askotxo dira lana euskaraz egin ezin dela pentsatzen dutenak eta horrela ez goaz inora. Sinetsi behar dugu egiten dugun horretan eta maximalismorik gabe urratsak ematen jarraitu.

Fundamentu gutxi ikusten dela euskararen garapenean (eta ez da funtzionarioez ari).

Ideia politikoen eremutik baina jakintzazko oinarri gutxirekin gauzatzen ari dela euskararen garapenaren inguruko alderdien arteko eztabaida. Hots, politikariek ez dutela erakusten euskararen egoeraren eta garapenaren ezagutza nahikorik.

Beste euskal intelektual askok ere ezagutza gutxirekin jarduten duela gaiaren gainean, arintasunez.

Euskalgintzan ilunaldi batean gaudela...

Edozelan ere nahiko ihartuta eta akats estruktural nabarmenekin ikusten dut nik euskalgintza. Denbora izango dugu beste post batzuetan azertzeko, baina ez inportantzia bakoa izango, seguruenik, ea zer egiten dugun administrazioko mailarik altuenetan egon eta hizkuntza profila egiaztatu gabe -edo egiaztuta izan arren, euskara guztiz ahaztuta- dutenekin, beraien eskuetan baitago administrazioko euskararen nondik norakoa datozen hamarkadetan.

Eta hor ere geure autokrikirako zirriztua zabaldu behar da, ez?

Funtzionario ez direnak ere bai, Euxebio. Egungo giza legea da. Bitsetan bizi gara, eta jendea ez dago dohaineko ahaleginik egiteko, bere izena inon dantzan ikusteko, eta are gutxiago nagusiei kilimak egiteko. Galdetu fabriketan bestela: elkartasuna? Konpromisoa? Amigo, bi etxe, hiru kotxe,… hipoteka… ez gaude brometarako. Administrazioan hori nabariagoa da noski.

“… euskaldundutako funtzionario horiek Administrazioko mailarik altuenak lortu dituzte, zeri esker? Hizkuntza profilei esker. … Behin lortuz gero, gehiensuenek lepoa ematen diote euskarari, hainbesteraino ezen kaltegarria eta karga ere bihurtzen zaiela lortutako profila, izan ere, norbait joan dakieke euskaraz eginaz edo euskaraz zerbait eskatuz, eta gizagaixo profildunok estualdi batean sartu.”

Egia erdiak dira horiek baina. Profila ateratako funtzionario horiek ez lukete arazorik izango seguruenik, lanpostua eskuratu eta berehala ikasitakoa praktikan jartzeko aukera izan balute. Arazoa zein da? Arazoa da kasurik gehienetan, edo ia guztietan, profilik altuena egiaztatu behar izanagatik ere, ERDARA HUTSEZ jardutera BEHARTUTA daudela, oro har sailetako arduradun politikoek erdara hutsez jarduten dutelako (baita orain arte egon direnek ere). Egia da badirela euskarari lepoa ematen dioten langileak, baina askoz egiagoa da euskarari adi-adi, zain eta adeitsu jarrita ere, oso zaila dela Administrazioan euskaraz lan egin ahal izatea, sail eta zerbitzu jakin eta zehatzetan ez bada. Egia da, 30 urte geroago ere, euskaraz eroso lan egin ahal izateko tresna asko eta askoren faltan daudela Administrazioko langileak.
Egoera honen arrazoi bakarra ez da, baina bai nagusia : arduradun politikoen arduragabekeria edota aurkako jarrera, bai oraingoena, bai lehengo askorena ere.

“Zer lortu dugu, orduan? Euskararen aldekoak? Edo euskararen kontrakoak, nahiz maila jaso lortu izan euskara azterketetan?”

Galdera gaizki formulatuta dagoela uste dut. Egoera horren erantzule zuzenak ez gara gutxi-asko euskalgintzan saiatu garenok, izen eta abizen eta alderdidun politikariak baizik. Orain arte jardun duten arduradun politikoek (salbuespenak salbuespen) ez diote gaiari inongo garrantzirik eman, eta orain honako egoerarekin egiten dugu topo.
Ezin liteke esan funtzionario euskaldunak, oro har, borrokalari sutsuak garenik (hipotekaren aurkako borroka aparte utzita, noski), baina nori berea behar du, eta Administrazioan euskararen garapenak bizi duen motelaldi luzearen arduradunak ezagunak dira, eta politikoak dira nagusiki.

Ezin da aipatu gabe utzi alderdi "euskaltzaleen" erantzun epel, trixte eta behin behinekoa; gauzak diren bezala.

¡Pero si lo pone bien clarito, hombre! Ya está bien de pasarse por el forro la Ley de Normalización, los planes de uso, los criterios para el uso de las lenguas oficiales, incluso los "pactos renovados"...

6.2.2. En los casos en los que sea el Gobierno Vasco el que reciba la documentación y deba responder a la misma, se procederá de la siguiente manera (al ofrecer un servicio a la ciudadanía, al tratar con otras administraciones o al hacerlo dentro del propio Gobierno Vasco):

• La documentación recibida en euskera se contestará en euskera.

(Criterios para el uso de las lenguas oficiales en el Gobierno Vasco. IV Periodo de Planificación 2008-2012; pág. 13, 14 y 15)

¿A que no le escuece que le envíen documentación únicamente en castellano? Más le valdría a usted y a su gobierno poner un poco de orden en casa y garantizar, por ejemplo, que la Dirección de Recursos Generales ofrezca al personal del Gobierno Vasco sus servicios en las dos lenguas oficiales. Ellos sí están obligados a hacerlo; no los trabajadores, que tienen el derecho dirigirse a usted y ser atendidos en la lengua que estimen conveniente.

Lo que tendría que hacer usted es fomentar actitudes de impulso y promoción del uso del euskera, como la de este grupo de trabajadores. A falta de otra cosa, debería usted regalarles un día de libre disposición, un paquete de chicles a cada uno, no sé… algo así.

Eusebio: eman ditzakek xehetasun gehiago? Zer da zehazki, atzera bota dizueten eskaria? Ikastaro batera joateko baimena? Pentsatu duzue salaketarik jartzea edonon?

Gainontzean arrazoi duzue, HPSko sailburuordeak esan beharko luke konforme dagoen ala ez Legebiltzarrak onartu duen proposamenarekin. Rudolf Aresek esan zuen lehengoan, Donostiako manifestazioa dela eta, “Algo tendrá que decir el presidente del PNV al respecto”; ba horixe pentsatzen dut nik: zerbait esan beharko dute hizkuntza politikako arduradunek honetaz guztiaz. Bestela, ematen du euskara gero eta ez-tranbertsalagoa dela, HPSko buruak esaten duenak ez duela zerikusirik Osasuneko buruak dioenarekin, biak planeta diferenteetan biziko balira bezala; batak gaizto aurpegia jartzen duela, eta besteak aurpegi goxoa.

Burundi: ez zakiat ni nazionalista naizen edo ez (beno, piperpotoa edonon jarri digutenetik pittin bat gehiago, agian); baina izatez gerotan, oso nazionalista epela. Besteak beste, herri honetan euskal nazionalista ez-euskaltzale askotxo dagoelako.

Hona hemen horren proba! Ez da izan beharrezkoa bi egun pasatzea, beste erazo bat jasotzeko...

Haien trikimailuak agerian daude, garbiago ezin dute adirazi, euskara dakigunok ghetto batean nahi gaituzte sartu. Erritmo eta arau hauekin inoiz ez dira parekatuko Euskal Herrian erabiltzen diren hizkuntzak. Eredua sustraietatik aldatu behar da, bestela jai daukagu!

Bain ahorrek berdin dio, Burundu. Komunikabideetatik % 95ª euren eskuetan dituzten, eta guk beltzez ikusten duguna, eurek zuriz salduko dute.

Deia ez diezu egin behar ia-ia existitu ere egiten ez diren espainol-nazionalista euskaltzaleei; galdera, Burundu, ekimen hori Legebiltzarrean onartu duen alderdietako baten ordezkari linguistikoei egin behar diezu: Ramon Etxezarreta, Patxi Martinez de Marigorta eta Lurdes Auzmendi. Horiek dituzte euskalduntze gaietan ardurak, eta horiek eman behar dute euren iritzia.