Eta okerrena etortzear dago... aldapa beheruntz joaten garelako... bide honetatik, agian populazio kopuru handi batek lortuko du euskara ingelesa izango balitz bezala ulertzea... Baina galtzen ari garena euskaldun kontzientzia da...

Ea noiz datorren oraingo egoerari buelta emateko... Talibantzat hartzen bagintuzten ere

Izan ere, asmagintzan eta misiolaritzarik negargarrienean ibili behar izaten du euskaraz bizi nahi duen gizaki gaixoak. "kamiseta hori... belarritako xumea... lauburua... tratu zakarra... euskalduna, fijo!" eta dzanga, euskaratara. Gero, gerokoak.

Gure instituzio txit abertzale gehien-gehienak (sozialisten ustez euskara bahitu duten horiek) ez dira gauza izan euskaldunen hizkuntz praktikarik xumeenetarako baldintzarik oinarrizkoenak ere sortzen.
Praktikan, abertzale askorentzako euskaraz jarduteak ikuilu usaina duelako, espainolista askorentzako terrorismo usaina duen bezala.
Eta halaxe bizi gara, ergeletan murgilduta.

Zorte "pixka" batekin sozialistek eurek "bahituko" dute euskara zein umezurtz dagoen konturatzen direnean, eta beharbada horrelaxe gure ibilerak ez dira hain baragarriak izango etorkizunean.

Problema hori dugu askotan Arabako hiriburuan, identifikazio-ezarena. Eta ez da asko kostatzen. Baina hori koherentziaz egin behar, Ana Urkizari gertatu zitzaiona ez gertatzeko. Seguru nago batek baino gehiagok pentsatzen duela nahikoa eta sobera egin dutela hor plastifikatutako orri hori euskaraz ere jartzearekin. Mezu okerra transmitituz, baina, eta horretarako hobe gaztelaniaz bakarrik uztea.

Sagarra-mantzana, ikatza-karbon...

Ez al zaizue iruditzen azken urteotan horrelako jarrerak areagotuz doazela? Bestela esanda, ez al zaizue iruditzen erdaldun militante horiek gero eta harroago daudela euren militantzia elebakarraz?

Erreparatu al diozue gure hizkuntza-politikan izandako buru-buruko kargudunen jatorriari? Nik gogoan dudanez, aspaldi handiko HPINeko buru Jose Mari Zeberio Ataungo semea zen, oraintsu arteko Patxi Baztarrika bezala; eta Patxi Gonenaga sailburuorde-ohia Azpeitikoa, oraingo Ramon Etxezarretaren auzo-auzokoa beraz. Ataundarren eta azpeitiarren esku utziko al du herri honek hizkuntza-politikaren gidaritza betiko? Ba al du jatorri horrek eraginik nik konpartitzen ez dudan kargudun horien soberako optimismoarekin? Ez dakit. Dena den, ez legoke batere gaizki hurrengo baterako Barakaldon, Gasteizen edo Salamankan jaiotako norbait ipintzea alor horretako buru.

Sozialistak euskaltzale ere badirela erakustea ez da lan makala, Gorospek dioenez. Baina, etiketak etiketa (Etxezarretak, hemendik aurrera, gehiago izan behar luke ustez denona den Jaurlaritzako hizkuntza-polititikaren gidaria, sozialista euskaltzale bat baino), sailburuorde berriak oso erreza du euskaltzale muturbeltzen konfidantza irabazteko pausuak ematea. Nahikoa du, horretarako, Osasun sailburu berriak egindako azken adierazpen horiei buruz bere iritzia (eta irizpidea) zein den argi uztea; edo, errazago, Mayor Orejak esandako barbaridadeei aurka egitea, eta, berriro diot, ez soilik sozialista euskaltzale moduan, Jaurlaritzako hizkuntza-politikaren arduradun moduan baino. Izan ere, ez da broma horrelakoak entzun behar izatea eta alboan babes instituzionalik ez izatea. Ez diot nik Cesar Vidalek edo beste edozein kazetari txorok bere pozoia jaurtitzen duten guztietan “defentsara” egon beharra dagoenik, baina aipatu kasuok merezi dutela uste dut.

Aurrerantzean izango dugu aukera Etxezarretaren jarduera txalotzeko edo kritikatzeko, ez naiz horretan sartuko. Denbora gutxi igaro da eta, bistan da, lurra hartu artean nahiko lan. Hemendikan emango dizkiogu pista batzuk, hori espero dut; eta emango dizkiogu, halaber, nahigabe mikatzak eta espero gabeko bultzadak, denetarako parada egongo da eta.

Esate baterako, eta adibide xume bat baino ez da, biziki eskertuko nuke nik Hizkuntza Politikaren aldetik norbaitek esatea Jaurlaritzako bozeramale berriari, mesedez, ez dezala erderaz botatako parrafada luze bati ondoren euskarazko laburpentxoa erantsi («…orain, laburbilduz, euskaraz esango dut erdaraz esandako berdin-berdina»). Hori oso mingarria da. Batek lerdotzat hartzen dutela sentitzen du. Ea horretan atzera egiten hasi garen edo…

Eta predikatzaileok, gainera, erraza dugu gure misioaren garrantzia justifikatzea: «eske gurea transbertsala da…».

Natura aipatu duzu. Ni lehengo larunbatean Aiurdin inguruan ibili nintzen, txorien kantuari buruzko irtenaldi/ikastaro batean. Asko gozatu nuen. Eta ikasi ere bai (uda-txirtaren, ttunttun arruntaren eta pirripioaren kantuak, besteak beste). Baina etxerako bidean aurreko parrafo horretako ideiak habia egin zuen nire gogoan, gogoratuz txorizaleetako batek hamar minutu lehenago botatako hitzak: «esto de divulgar el conocimiento de los pájaros y la importancia de protegerlos es fundamental para la sociedad; y no solo dirigido a estudiosos o profesionales del sector, sino más bien a todos los ciudadanos, para que sepan que en sus pueblos y montes tienen un precioso patrimonio que merece ser conocido y protegido bla-bla-bla…». Tipo honek –pentsatu nuen– euskaraz jakin behar dik ba; zer iruditzen ote zaio euskararen minorizazio-egoera eta erabilera eskasa? Ez al zaio ba ondare-galera penagarria iruditzen?

Emakunderena nahiko eskandalagarria da, bai, erakunde publikoa den aldetik, eta erantzukizun alboraezina eduki beharko luke euskararekin ere bai, koherentea izan nahi badu.

Bestela, beste berdintasun-zatietan mugitzen den jendearen artean, badugu, askotan geure burua ispiluan begiratzeko premia. Alegia, horrelakoetan euskara ia existitzen ez bada, neurri handi batean hor euskaldunik inplikatzen ez delako izaten da, edo egonez gero, guk geuk baztertzen dugulako euskararekiko leialtasuna beste helburu handiagoen amoreagatik. Bi adibide aipatuko nituzke –barkatu lumadunekiko tema–, esan nahi dudana azaltzeko:

Donostia hiri txit euskaldunean bada “SEO-Donostia” izeneko talde bat, webgune zoragarria duena, ekintza bikainak bultzatzen dituena. Baina dena gaztelaniaz, nonbait.

Vitoria mesetario erdaldunean ere antzeko taldea dago, “Arabako Natura Institutua”, webgune agian apalagoa duena, baina euskaraz beti errespetuz eta arretaz hartzen duena.

Konparaketak trukoa du, noski, Arabako horretan apailatzaile oso pertsona euskaltzale eta sentiberatasun handikoa dagoelako. Bera gabe, seguru nago, oso bestelakoak izango ziratekeen kontuak.

ESAGUZU EUSKARAZ, EMAGUZU MUXU

Bada altxor bat mundu osoan euskaldunok bakarrik duguna. Ez da ezkutuan dagoen horietakoa, lurpean edo uharte bakarti batean gorderik dagoena, ez da filmetakoa ere. Altxor hori egiazkoa da, eta gu denona, denok elkarrekin partekatzeko modukoa.

Partekatuz bakarrik hartzen du bere benetako balioa, gainera. Altxor hori ezpainetan dugu, beti prest, emateko eta jasotzeko, edo biak batera, akaso. Asmatu al duzu dagoeneko zer den? Bai?...

Bai! Muxua da, edo… Bai! Euskara da. Edo biak batera. Biak baitira partekatzeko. Biak ezpainetan, goxo, zugandik gugana eta gugandik zugana. Guk nahi dugu, eta prest gaude. Eta zuk, eman nahi al diguzu muxu? Egingo al diguzu euskaraz?

Hara! Gu ez gara lau katu, eta zure lagunak gara. Beste hizkuntzak maite ditugu, eta ezagutu nahi ditugu, eta erabiltzen ditugu, baina bizi, euskaraz egin nahi dugu, mundua koloretakoa atsegin dugulako, eta ez zuri-beltza. Munduari gure kolorea eman nahi diogu, euskararena, etxetik hasita, Euskal Herritik.

Koloretan amestu nahi dugu, koloretan esnatu, jolastu, ikasi, kantatu, dantzatu, barre eta negar egin. Euskaraz irakurri nahi ditugu egunkaria eta ipuinak, euskaraz ikusi nahi dugu antzerkia eta zinema. Euskaraz entzun nahi dugu irratia. Euskaraz egin nahi dugu gaixorik gaudenean medikuarekin, erosketak egitean saltzailearekin, postariarekin, kale-garbitzailearekin, udaltzainekin eta alkatearekin. Eta batez ere euskaraz, noski, zuekin, gurasoekin. Euskara entzun nahi dugu zuen artean, ikusten dugunetik ikasten dugulako. Ez pentsa guk ikastolan euskaraz ikasi eta jolastearekin nahikoa denik. Zuek euskaraz egingo ez baduzue, euskara umeen gauza dela pentsatuko dugu, gure artekoa, eta guk handitan zuek bezalakoak izan nahi dugu. Zuek bezalakoak, baina euskaldunak, txo!

Bai, ama. Bai, aita, orain zure txanda da. Eman izena eta zoaz euskaltegira!

Baldin badakizu, erabili ezpainak. Eta ez badakizu, guk lagunduko dizugu. Animo eta ikasi! Maite zaitugulako, esaguzu euskaraz, emaguzu muxu.

Aupa zu! Eta aupa gu! Bihotza, burua, eskuak! Sentitu, pentsatu, ekin! Denok elkarrekin! Elkarrekin KORRIKA eta euskaraz! Gora Korrika eta Gora euskara!!!

Ikusi dudana, gaur goizean Lakuan, "Bidaia intimoak" bideoa da, eta asko gustatu zait. Hemen trailerra duzue, baina benetan merezi du osorik ikustea

Estibaliz: ez dakit ba, egoera errotik aldatuko den. Nire lankide euskaldun asko entzuten ari naiz Patxi eta Basagoitiren euskarafobiaz haserre... castellano ederrean, beti bezala.

Hau ez da txistea, niri gertatutako pasadizo berdaderoa baizik. Gasteizko udalak badu “Hiritarren postontzia” izeneko webgune bat, kexa eta erreklamazioak jasotzeko. Bi hizkuntzetan, noski. Euskara hutsez idatzi izan dudanean, beti agertzen da “jakintsu”ren bat diskriminatuta dagoela kexaka: «Volvemos al mismo tema de siempre: o ponemos los artículos en los dos idiomas o la gente que no sabe euskera (una mayoría) pasarán por alto estos artículos que no entienden. Sin embargo, los euskaldunes sí entienden el castellano así que podían hacer un esfuerzo y no marginarnos a los castellano-parlantes».
Hari osoa hemen irakur daiteke.

Nori axola dio blog jeltzale batek gaztelania baino ez badu erabiltzen bere eztabaidarako (…)?
Niri batere ez. Errespetu osoa diot ekimen horri.

(…) euskararen alde modu hipokritan egiteko bada ere?

Orduan bai, axola dit. Euskararentzat jarrera hipokritak oso kaltegarriak dira, ezin dira "aldeko" izan.

Baina (….) zerk eraman gaitu ni, Silveira bera, edo beste Tirakide batzuk euskarari buruzko kontuak egunkariren batean gaztelaniaz barreiatzera?

JJk esan bezala, ezberdina da gaztelaniaz ere jardutea eta gaztelaniaz soilik jardutea.

Zenbatean erabili behar dugu gaztelania euskararen gaineko gaia jorratzeko?

Askotan. Niri oso lan beharrezkoa iruditzen zait.

Azkenean jakin dugu non dagoen koxka, egorospe: HELBURUA. Eskertzekoa da, bai argi eta garbi hitz egitea, itzuli-mingururik gabe. Baina, nire iritzi apalean, formetan agertzen duzun argitasun hori nahaste-borrastea da ideien koherentziari dagokionez.

Niri arrazoibide horrek ez dit deusetarako balio. HELBURUaren amoreagatik sinesgarritasuna galtzen du. Esperimentua zaharra da, bestalde, eta badakigu urte askotan ze fruitu eman duen. Eta sinesgarritasuna galtzen du oinarri-oinarrian kale egiten duelako, sinpleki esanda, ezin delako gauza bat aldarrikatu eta kontrakoa praktikatu.

Izan ere, 25 urte geroago Garak euskarari ematen dion tartea hutsaren hurrengoa da, baina Deiak are tarte txikiagoa eskaintzen dio.
Gipuzkoan ez bada, alderdi abertzaleek euskara erritualetan eta batzar oso jakinetan baizik ez dute erabiltzen, diskurtso biribil eta hunkigarriak zabalduagatik ere.
Sindikatu abertzaleek, manifestuetatik kanpora, oso gauza gutxi egiten dute euskaraz, promesa handiak egin arren.
Beste arlo batera joaz, Euskal Herriko zenbait sukaldari elebidun munduko sukaldaririk onenen artean daude, baina ez eurek, ez gure instituzioek, ez dute abagunea baliatu sukaldaritza behar bezala euskaraz jorratzeko. "Alta cocina vasca" delakoa erdaraz saltzen da, ez kanpoan bakarrik, Euskal Herrian bertan ere bai.
Euskarari buruz jardun beharra dago erdaraz... ere, baina noiz hasi behar dugu euskaraz egiten katatunbetatik kanpora?

Zerk bereizten du Arabatik -edo Biturie bera- besteetatik? Alde batetik, egunero milaka sarrera eta astero ehunka iruzkin dituen bloga delako; eta bestetik, Biturie goitizenaren atzean, zuetariko gehientsuenok jakingo duzuen moduan, badagoelako izen-abizenak dituen norbait: NI NEU.

Horrek beste gai baten aurrean jartzen gaitu. Zelan da posible Biturie (NI NEU) ustezko euskara-militante sutsua bere argumentuen sarean harrapatuta gelditzea? Horri erantzutea da hemen erantzun beharko litzatekeena, eta niri axola zaidana. Nik ez dut ezelango eragozpenik neure burua joko horretarako eskaintzeko. Elkar ezagutzen dugu, eta bide makiabelikoari eutsiz: helburua da balio duena.

Nik baditut arrazoi batzuk. Ezer baino lehen: ez du merezi aitzakia justifikatzaileen bila aritzea. Baina (….) zerk eraman gaitu ni, Silveira bera, edo beste Tirakide batzuk euskarari buruzko kontuak egunkariren batean gaztelaniaz barreiatzera? Zenbatean erabili behar dugu gaztelania euskararen gaineko gaia jorratzeko? Euskaldunak euskarazko zirkuituetan baino ez du mugitu behar edo, Atxagak, Izagirrek, Irigoienek, Lertxundik eta gainerakoek euren lan literarioak gaztelaniaz ere ematen dituzten moduan askoz ere maila apalagoko endredatzaileok ez al genituzke bi hizkuntzak erabili behar gure xede eta gurarien berri emateko?

Eta gezurra da. Hemen Newton-en legeez, aldaketa klimatikoaz edo abertzaletasunaz diskurtsoa gaztelaniaz ontzen eta zabaltzen duenak/dugunok gaztelania gizentzen du/dugu, azkartzen eta prestigiatzen, eta euskara zokoratzen eta ahultzen, inanizioz, hazkurri faltaz.

Jaurlaritzako Goñi Foroan denetariko iritzi eta usteak daude: batzuek uste dute Patxi Lópezen lurreratzeari trabak jartzeko-edo giro txarra zabaldu nahi dutela; beste batzuen ustez, Itun Berritu Bateranz txostenak erein nahi duen progresibotasun-irizpidean kokatu behar da gertakaria, eta ikusten dute jada zein izango den euskara sustatzeko hurrengo kanpainaren leloa: Pixka bat es mucho, y laster una eternidad

GEHIAGO EDO GUTXIAGO, “EUSKARAREN ALDE” GAUDENON ARTEAN:

Jaurlaritzak (PNV-k)ezer gutxi egiten du euskararen alde, askoren ustez.
Batasunaren inguruko euskalgintza oso urrun dago errealitatetik eta jendea izutzen du, beste askoren ustez.
Beste alderdiek (EAk, Aralarrek…)ez dute normalizaziorako proiekturik...

Gizartearekin batera joan behar da hizkuntza normalizazio kontuetan (gizarteari inork eragingo ez balio bezala), zenbait agintariren ustez.

Langileek egin behar dute lan euskaraz, nahi badute, ahal badute, embrazu egin gabe… beste agintari batzuen ustez.

Nahi dutenek egin behar dute lan euskaraz, nahi badute, ahal badute, embrazu egin gabe… hainbat eta hainbat langileren ustez.

Euskara normalizatuko da berez… haur gehienak D ereduan matrikulatuta baitaude, gero euskaraz egiten ez badute ere, (sinistezina! Nola liteke?).

Anabasa horretan, ni neu, Administrazioko langile fin, zentzudun, zuzen eta arrazoidun erabatekoa, ez nago ezer egiteko prest.
Euren artean konpontzen direnean, konponduko badira, halako batean, Jainkoak edo Ortzik edo Tutatisek nahi badu, bustiko naiz gehiago, ni ere... agian.
Izan ere, ordurako jubilazioa ere gertu izango dut... Nekea, dezepzioa, aje horiek guztiak... enpin. Ikuskizun.
Zer uste dute ba horiek (denek)?
Gauzak ongi egitea dute, nahi badute!

Hala da, Jaurlaritzako langileen protesta andana beharko lukeenak ez du txintik ere eragin langileen artean (salbuespenak salbuespen).

Antza, gai horrek, euskararen gaiak oro har, ez die loa kentzen hemengo langileei; bai, ordea, hirugarren txanda, sei egunak eta horrelako kontuak.

Sinisten hasia nago euskararen erabilgarritasunean sinisten ez dugun lehenak gu geu garela, ez erdaldunak (horiek ere bai, noski). Bestela, ez dut ulertzen euskararekiko agertzen dugun jarrera axolagabea. Eta axolagabekeria horren zergatiak aztertzen hasita-edo honako gogoeta hauek egiten ditut ozenki:

- Benetan sinisten al dugu guk, langileok, euskera gaztelaniaren parekoa zaigula?

- Benetan sinisten al dute agintariek euskera hizkuntza ofiziala dela eta, hortaz, gaztelaniaren parekoa?

- Agintariei soilik dagokie Administrazioa euskalduntzeko ekimena? Guk, langileok, ez al dugu erantzukizunik hartu behar horretan?

- Prest al gaude gu, langileok, Administrazio euskaldun bat lortzeak galdatzen dituen ahalegin eta sakrifizio guztiak egiteko?

- Prest al daude agintariek Administrazio euskaldun bat lortzeko gidaritza aurrera eramateko eta baliabide guztiak gure esku jartzeko?

- Euskalgintzak hartutako jarrerek langile erdaldunak erakarri edo aldendu dituzte? Eta euskaldunak?

Hausnarketarako...

Bigarrena, Funtzio Publikoak uste izan duelako euskarazko itzulpena “handik lasterrara” plazaratzearekin bere eginbeharra betetzen zuela, eta horrekin euskaldunok ergelak garela pentsatzen duelako. Zerbait hautsi zitzaidan bihotzean, KRA!

Hirugarrena, langileen protesta andana izan beharko lukeena azken finean betiko lau txoroon purrustada baino ez delako izan. Bistan da mentalidade kolonizatuaren sindromeak bizi gaituela. Zerbait hautsi zitzaidan bihotzean, KRA!

Zertarako nahi ditugu EUSKO JAURLARITZAN
HIZKUNTZA OFIZIALAK
ERABILTZEKO IRIZPIDEAK, gero betetzen ez badira?

Gero, entzun dudanez eta, beti ere, buru berriak Baztarrikaren ildoari jarraituko balio, ekarpen gehiago eskatzeko asmoa lukete, izan ere, eztabaida zabala izan bada ere, apur bat "elitista" -ez zentzu txarrean- izan da, eta ez da herritarrengan behar bezalako sakontasunez heldu.

Lehen saio bat izan dela eta eztabaidarako eskema finkatu duela esango nuke nik. Hala ere, orain gizarteratu behar da eta eztabaidatik ateratako ondorioak finkatzen hasi.

Larunbatean, Jaurlaritzako Zuzeneko Zerbitzu Agente izateko hautaketa-proba 1.200 lagunek egin zuten Durangoko Landako gunean. Azterketa, aurretik euskaraz eskatzeko aukera egon bazen ere, gaztelania hutsean egin behar izan zuten aurkeztu zirenek, izan ere, bestelako aukerarik ez zen izan.

Euskal Herrian Euskaraz eta LAB taldeek salatu zuten azterketa gaztelania hutsez egin behar izatea. Ezbairik gabe Jaurlaritzak berriro ere urratu egin zituen hizkuntza eskubideak.

Ikusi besterik ez dago Jaurlaritzako langile euskaldunok egunerokoan erakusten dugun jarrera, bai gure lanpostuan bai gure lankide erdaldunek eta erdalzaleek bereak eta bi botatzen dituztenean, zuk salatu dituzun Basagoitik eta Lopezek egin antzera.

Hemen, Jaurlaritzan, "terrenoa" irabazi digute. Gogoan al duzue uda partean Bizkaiko UGTk euskararen kontra ateratako aldarri iraingarria IV. Plangintzaldia abian jartzen zela aitzakia hartuta? Tirakakook plazaratu genuen gure erantzuna... baina, ikusi al zenuten erantzunik gainerako langile euskaldunon artetik? Eta euskararen aurkako eraso zuzena zen, inolako errespeturik agertzen ez zuena euskararekiko, euskaldunoi erderaren gainean egiterik okurritu ere egingo ez litzaigukeena, eta Jaurlaritzaren barruan argitaratutakoa... Egon al zen erantzunik euskaldunon partetik, Tirakaren idatziaz aparte? Eta hauxe diot, kontrara denean, erdaldun horiek ez dutelako inolako lotsarik bere usteak edo iritziak lasai asko plazaratzeko izen-abizen eta guzti, eta normalean beti izaten dira euskararen kontrakoak, eta nahiko tonu iraingarrian.

"Epeltasun" giro horretaz konturatu dira eta eroso daude. Beraiek bai, lotsa eta konplexu guztiak alde batera utzi dituzte eta esan dute: "Aski da! Zertarako ikasi, ikasi gabe ere lasai asko bizi bagara eta lan egin badezakegu? Gainera, beraiek baino gehiago gara...".

Kuriosoa da, baina hala da. Euskaraz hobetoen prestaturik dauden belaunaldiak gero eta gehiago direnean, eta olde hori Jaurlaritzan sartzen hasia den honetan, indar egin beharrean, ahul gaude, noraezean, antolatu gabe, kontzientzia faltan eta akonplexatuta. Behar bada, autokritika egin beharko genuke, GUZTIOK, egoera horretara zergatik heldu garen hausnartzeko.

Beraz, politikariei kritikatu bai, noski, beraiek baitute herri hau gidatzeko erantzukizuna. Baina, gure zilborrari begiratu ezkero... zer dakusagu? Politikari baten esanen zain egon behar dugu gure lanean ofizioak euskaraz bidaltzeko, telefonoa euskaraz hartzeko, gure eskuetara heltzen diren txantiloi erdal elebakarrak euskaratu eta elebidun jartzeko? Txosten juridikoak euskaraz egiteko edo/eta erdaraz egin baina ondorioak euskaraz jartzeko? 3. HE eta 4. HE dugun teknikarioi buruz ari naiz, batez ere.

Keinu txikiak dira, baina eragin handikoak, eta gure esku daude. Guk egiten ez baditugu, "dominatzaileak" eroso sentitzen jarraituko dute, "dominatzen", gehiago direlakoan.

Baina, tira, esandakoa, Burunda, funtsean bat natorrela zure salaketarekin.