Tiraka http://www.tiraka.net Administrazioan euskara erabiltzeko Wed, 01 Jul 2009 12:17:11 +0100 Tiraka http://static.nireblog.com/imagenes/logo.png http://www.tiraka.net http://nireblog.com Amama erditu zenekoa http://www.tiraka.net/post/2009/07/01/amama-erditu-zenekoa http://www.tiraka.net/post/2009/07/01/amama-erditu-zenekoa abuela5.jpg

Erdarazale uniformistek, espainolek bereziki, sarri askotan erabiltzen dute euskararen zailtasunaren, exotismoaren, isolamenduaren, berezitasunaren eta beste zenbait “tasunen” argudio faltsua, euskaldunen hizkuntza iraganeko bitxikeriatzat jotzeko xedez. Museoan nahi lukete behingoz, ikusgai baina hilik, azkenerako iharturik.

Nahi baino gehiagotan irakurri eta entzun behar izaten ditugu halakoak hedabide jakinetan edota zenbait politikariren ahotik. Hezkuntza sailburu Isabel Celaarenetik adibidez eta tamalez.
Bada, hala ere, euskaltzale izan arren amarru horretan erortzen denik, hanka aldakaraino sartuz. Gara egunkarian aurkitu dugu berriki azken jokabide horren adibide ikusgarria: Claude Hagegeri elkarrizketa, hain zuzen ere (Gara 2009-06-29).

Horra elkarrizketatik ekarritako goiburu “gogoangarria” eta hiruzpalau topiko oker galdera bihurtuta:
«La sintaxis del vasco es muy éxotica para un europeo»
(Bidenabar, elkarrizketatuak ez du hori inon esaten. Kontestutik ateratako eta bihurritutako goiburua osatu du kazetariak.)
Eta hildo bereko galderak:
G.- Pero no todas las personas consiguen aprender una lengua. En el caso del euskara, por ejemplo, hay quienes tienen muchas dificultades para aprenderlo.
G.- ¿Cuáles son las otras lenguas ergativas en el mundo?
G.- ¿Qué es lo que hace a un idioma diferente de los otros?
G.- Por lo que se refiere a la fonética, hay lenguas que si no se aprenden de pequeño es casi imposible llegar a hablarlas correctamente...
Enpin…
Kaltea egina dago, baina hurrengo baterako edo, horra hor JC Morenoren berba argi bezain ulergarri batzuk, kazetari horri inork helaraziko dizkiolako esperantzan
“Las lenguas no son difíciles o fáciles en sí mismas. Son absolutamente iguales. Lo que sí podemos decir es que el euskera no está relacionado genéticamente ni con el castellano ni con ninguna otra. Lo que no impide que en el euskera existan rasgos que la hacen una lengua muy asimilable a las nuestras. ¿Por qué? Por algo que mucha gente ignora y debería saber.
Cuando todavía no existía el castellano, los vascos oían hablar en latín. El euskera tiene un componente léxico que procede directamente del latín. Tomó muchísimas palabras. Con el latín como nexo, existe una afinidad que hace que el euskera y el castellano sean más próximos de lo que se cree”.

Comments

]]> Wed, 01 Jul 2009 11:22:14 +0100 Euskal poesia esperimentala Artiumetik kanporatua http://www.tiraka.net/post/2009/07/01/euskal-poesia-esperimentala-artiumetik-kanporatua http://www.tiraka.net/post/2009/07/01/euskal-poesia-esperimentala-artiumetik-kanporatua images9.jpgPamiela argitaletxea| 2009-07-01  

Pamiela argitaletxeak prentsa-oharra plazaratu du Gasteizko Artium museoan, Fernando Millanek atonduriko Escrito está Poesía experimental en España (1963-1984) erakusketari buruz.





"Artium, Centro Vasco de Arte Contemporáneo Museoan Fernando Millánek atonduriko Escrito está. Poesía experimental en España (1963-1984) erakusketak (maiatzak 30 - irailak 20), egoki bezain beharrezkoa dirudien ohar bat egitea eskatzen du.

Bertan erakutsitakoaz gain, katalogoan Fernando Millánek berak idatzitako Utopía, transgresion, neovanguardia y radicalismo. La poesía experimental en el Estado español eta Laura López Fernándezen Percepción e información estética en la poesía visual artikuluetan adierazten denez, erakusketa horretan garaiko euskal poesia ez da existitzen. Eta, hara non, gutxiz gehienetan ez bezala, garai hartan euskal poesigintzan esperimentazioko bideak jorratzen ari ziren oso garaikide une eta moduan: haustura eta transgresioak, espazialitatea, poesia bisuala, sonorizatua eta eszenifikatua, hitzen gaindiketa... Liburuei dagokienez, adibiderik nagusiena, zalantzarik gabe, 1968an autoedizioan argitaratutako Joxanton Artzeren Isturitzetik Tolosan Barru poesia liburua da (Arteola Elkarteak ekoiztua eta Pamielak edizio facsimilean berriz plazaratua 2007an).

Erabat aitzindaria, eta ez euskal letretan bakarrik, aipatu bide berriak jorratzen hasiak zireneko poeta belaunaldi oso baten testuinguruan kokatu behar da. Kantagintza berriaren bideak ere, oso lotuak garaiko poesia eta are munduko abanguardiarekin (John Cage batengandik Roy Hart Theatreraino, Oteizan barna), nabarmenak dira, eta hor, bereziena baizik ez oroitaraztearren, nola ez aipatu Mikel Laboaren ibilbidea, hain zuzen poesia sonorizatuan, hitzaren mugak gainditze ekimenetan eta antzekoetan erreferente aitzindaria bilakatu zena, hemen eta kanpoan. Oteiza ere, eta ez bakarrik idazten zuen poesiagatik, poesia eta esperimentazioa, abanguardia eta halako arloez baitezpadako erreferente aitzindaria zelako baizik, ez dager; kudeatzailea eta Museoko zuzendaritza, katalogoan aipatua izatearekin eta Javier Aguirrek hari eskainitako film bat erakustearekin, "kunplitu" dutelakoan gelditu bide dira.  

Baina ez. Euskalherrian antolatu eta ordaindutako erakusketa batean bertan (hain modu aitzindarian) garatutako poesiaren arrastorik ez. Lotsagarriagorik! Gainera, normaltzat eman eta hartua izanak nabarmendu baino ez du egiten, larriki, holakoak posible egiten dituen kolonizazio sakona. Gero eta lozorroagoan dirudien euskal sozietatean, inork ez baitu deus (edo ia deus) esan.

Naski, izenburuari erreparatuz gero, agian erakusketa helburua koherentki garatu izanaren ondorioa da dena, Españako garai hartako poesiaren berri ematera mugatua, alegia… "

Comments

]]> Wed, 01 Jul 2009 08:33:01 +0100 El Parlamento de las sopas con honda http://www.tiraka.net/post/2009/06/29/el-parlamento-de-las-sopas-con-honda http://www.tiraka.net/post/2009/06/29/el-parlamento-de-las-sopas-con-honda barredanko.jpgEdo antzeko zeozer du izentzat larunbat goizetako Radio Euskadi-ko saio batek.

Bertan biltzen dira zapaturo PPko, PSEko eta PNVko ordezkariak, hiru horiek beti.

Gainera, irrati publiko horren irizpide ponderatuaren arabera, gutxiengoen alderdi gutxituek (Aralar, EB, EA eta UPyD) irratiratzeko aukera izaten dute noizbehinka.

Batasunakoek ez.

Sarri euskarari buruzko eztabaida jasangaitzak entzun izan ditugu irratsaio horretan.

Azkena larunbat honetan.

Irratian ziren betikoak eta UPyDko Gorka Maneiro.

Gaia: A ereduan euskarazko ikastorduak gehitzeko, Isabel Celáak agertutako asmoa.

Egoera: PP, euskarazko ikastorduak gehitzearen aurka.

UPyD eta PSE, Celáaren proposamenaren defentsan.

EAJ… ???

Berriz ere, askoz seguruago eta sendoagoa gertu ziren PP eta PSEren ordezkariak, defendatzen dutenak defentsa zaila duen arren.

Euskararen defentsan abertzaleak berriz ere herren. Etxeko lanak egin gabe nabarmen. Argudio gutxi azaldu zuen Egibarrek, arrazoia bere zuelakoan. Beste behin agerikoa izan zen ez dela nahikoa euskalduna eta euskaltzalea izatea. Horrez gain gaiak ongi prestatu behar direla. Unionistek egin ohi duten bezala.

Arrazoirik gutxi edo batere gabe, argudio mordoa ekarri zuen Leopoldok, “aukera-askatasunaren” izenean, eta irabazle suertatu zen, nabarmen.

Hortaz gezurra nagusi da behin eta beste behin hedabide nagusietan, inpunitate osoz.

Euskara ez dago agendan… Edo bai, badago, baina erdalzale uniformisten agendan batez ere…

Comments

]]> Mon, 29 Jun 2009 11:24:07 +0100 J.C. Moreno Cabrera http://www.tiraka.net/post/2009/06/25/jc-moreno-cabrera http://www.tiraka.net/post/2009/06/25/jc-moreno-cabrera el_nacionalismo_lingstico350.jpgJuan Carlos Moreno Cabrera idazlearen azken liburua (El nacionalismo lingüístico, una ideología destructiva) bukatzearekin batera heldu zait Madrilgo irakasle kementsuak Katalunian emandako hitzaldi interesgarri baten berri. Izan ere, haren aurreko liburua ere asko gustatu zitzaigun, eta oraingo honek ere ez gaitu defraudatu.

Mamiari heldu gabe (liburua di-da batean irakurtzen da, ez da batere eruditoentzako lana), gaiari buruzko pare bat kontu aipatu nahi nituzke oraingo honetan. 


Egia da hizkuntzen arteko elkarbizitzaren aurkako pentsamolde totalitarioak erro sakonak dituela Mendebaldeko Historian zehar. Egia da, baita ere, Menéndez Pidal eta holako gehien-gehienak, funtsean, arrazistak zirela. Baina hori bezain egia da hizkuntza batzuen berezko nagusitasunean ondutako ideologia, gaur egun, jende normal-normalaren garunean dagoela instalatuta, bai zure senitartekoen artean, bai nire lankideen artean, eta bai euskaldun akonplexatu eta kolonizatutako askoren burmuinean ere. 

Berez oso kontu larria dirudiena (hizkuntzen arteko ekologiaren hondatzea, nolabait esateko) oso modu oharkabean pasatzen da zenbaitetan. Eta oraintsuko adibide batekin ilustratu nahiko nuke hori, hain zuzen ere alaba txikiak duela gutxi opari jasotako Pequeña historia del mundo (Fernando García de Cortazar) gaztetxoentzako liburu bestela benetan politeko pasarte batekin: 

[Pizarro, Cortés eta horien konkistaz ari dela] “Fue algo bastante sombrío… digno de compasión. Ninguna conquista –dijo muy lentamente– es agradable cuando se observa con atención. En el Nuevo Mundo los españoles se enfrentaron con el misterio, el miedo, el sufrimiento y la muerte. Fueron brutales y despiadados, y se apoderaron de todo lo que pudieron. Ninguna aventura les pareció imposible si se trataba de conseguir oro. Pero tampoco debes ignorar la otra cara de la conquista. Las ciudades, las iglesias y hospitales, las universidades… en fin, las cosas que se construyeron en América bajo el dominio español. Y también las que llevaron tras ellos los conquistadores: la imprenta, por ejemplo, y una nueva lengua, el castellano, que hoy se habla en gran parte de America.” 

Noski, Amerikako indio gizajoak mutuak ziren, antza, espainolak iritsi arte. Liburuan aferrik bilatu dut antzeko arrazoibiderik Napoleonek Espainia inbaditu zueneko pasartean, alegia ez dut inongo pena-adierazpenik irakurri espainiarrek hizkuntza berri bat –frantsesa– bereganatzeko aukera galdu zutelako. Moreno Cabrerak ezin hobeto interpretatzen ditu aurreko pasarte horretako ustezko ontasunak bere liburuan: 

“(…) la ideología nacionalista ve la imposición de su lengua, cultura, economía y religión a los que no la tienen como un acto de humanidad, de piedad, de educación; en definitiva, como una obligación moral que en última instancia no sirve sino para justificar el etnocidio y el genocidio.”  

Bestetik, aspaldiko eta urrutiko kontuak alde batera utzita, beste kezka bat agertu nahi nuke.

Moreno Cabrera Linguistikako katedraduna da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Aurreko mezu batean Burundak aurkeztu digun Joan Solà ere alor bereko katedraduna da. Eta biek ala biek badute gauza bat herritar xeheok biziki preziatzen duguna, zalantzagabeko ausardiaz gainera: jakintza-maila handiaz jantzita daude eta, horri esker, zientziaren ikuspuntu zorrotzetik desmuntatu ditzakete ahobero manipulatzaile askok egunero zabaltzen duten ideologia uniformatzaile glotozida. Hortaz, nire galdera da: non daude Euskal Herriko katedradun eta unibertsitariak exenplua hartzeko?

Comments

]]> Thu, 25 Jun 2009 08:41:25 +0100 ¿España plurilingüe? Antes roja... http://www.tiraka.net/post/2009/06/23/espana-plurilingue-antes-roja http://www.tiraka.net/post/2009/06/23/espana-plurilingue-antes-roja joan_sola_escales_260.jpg

Joan Solá hizkuntzalari katalandarra da. Gauzak pentsatu bezala esaten ditu, argi eta garbi. Irakasbide ederra gurerako ere... 

Horra hor, Públicon egin dioten elkarrizketatik ateratako pasarte batzuk.

"EL ESTADO ESPAÑOL DEBE SER PLURILINGÜE DE UNA VEZ" (Joan Solá)

http://www.publico.es/espana/politica/233634/espanol/debe/plurilinge/vez 

¿Estamos obsesionados con la lengua?

Probablemente, pero es muy explicable por la situación sociopolítica que vivimos desde hace siglos y que nos toca sufrir. Tenemos una lengua que socialmente no es reconocida en España. Cuando sales de Catalunya siempre estás con la duda de si te mirarán mal. Y después cuando hablas en catalán no sabes si lo que dices es correcto o no, tenemos una enorme inseguridad. Somos un pueblo que vive enfermo, y de ahí esa sensación de gran interés por la lengua Pero si vas a Londres o Nueva York también ves la cantidad inmensa de diccionarios que tienen.

Euskal Herrian ez… Euskal Herrian, bertotik urten barik be txarto adituten deutsue euskaraz eginez gero leku askotan…

Usted culpa a los políticos de la situación de la lengua
 

La clase política nunca se ha creído que el catalán deba ser considerado tan importante como el castellano, y la situación se degrada cada vez más . Nos dicen que no es para tanto, que las estadísticas dicen que el catalán se recupera, que se hacen tantos cursos para adultos pero la percepción del ciudadano no es esa, se da cuenta de que todo eso es mentira. Pero en vez de decir que estamos viviendo unos años muy difíciles, en un mundo muy complejo, en vez de reconocerlo y poner los medios para superarlo lo niegan porque no se quieren enfrentar al Gobierno central. Sólo recuperando la autoestima como pueblo y como entidad política, del nivel que sea, pero sin estar subordinado a nadie, te sentirás más fuerte para defender también tu lengua. No nos engañan ya con la propaganda televisiva y las estadísticas. Tienen que plantar cara. Y el estado español ser plurilingüe de una vez.

¿Hay que continuar exigiendo el uso del catalán en el Congreso?

Yo veo este problema desde un punto de vista esencialista, en el sentido de ver las raíces del asunto. Por lo tanto no podemos perder el tiempo en buscar una medicina para una hoja cuando lo que está enferma es la raíz. Es la concepción social de la sociedad española la que está enferma. No ganaremos demasiado invirtiendo recursos en cursos de adultos y publicidad. El problema es que en este país llevamos siglos recibiendo el mensaje de que la única lengua de verdad es el castellano, y la única patria de verdad es España. Ese es el problema. Mientras no seamos capaces de hacer retroceder esa idea no avanzaremos, lo contrario son remiendos. Y aunque tu veas la hoja sana, si la raíz está podrida, al final la hoja también lo estará.

¿Entonces la única solución es tener un Estado propio?

Yo no digo eso. Digo que la única manera de salvar la lengua es tener una concepción política de este país no subordinada. ¿Cómo debe ser? El ideal evidentemente es la independencia, pero podría haber una fórmula intermedia tan digna como esa. Como pasa en Suiza, Canadá o Bélgica por ejemplo , que son países donde la situación lingüística no está tan podrida como aquí.

Comments

]]> Tue, 23 Jun 2009 11:23:35 +0100 Proba ezazu! http://www.tiraka.net/post/2009/06/16/proba-ezazu http://www.tiraka.net/post/2009/06/16/proba-ezazu KARELETIK
Proba ezazu
Ana Urkizak DEIA egunkarian argitaratua

LARUNBATEAN, mandatuak egiten nenbilela, aspaldian egon gabeko arrandegi batean sartu ginen alaba eta biok. Txanda hartu eta zain geundela, kristalean jarrita zeukaten orri batean konturatu zen alaba. "Ama begira!" esan zidan. Plastifikatuta eta txukun prestatuta zegoen orriak zera zioen: "Proba ezazu euskaraz egiten" eta, ondotik, arrandegiko arrain guztien izenak zetozen, gaztelaniaz eta euskaraz, hiztegi moduko bat osatuz.

Hara!, pentsatu nuen, erdalduna zen gune bat euskalduntzeko lana egin dute hemen. Arrandegia gainezka zegoen. Lau pertsona ari ziren mostradoreaz bestaldean lanean eta hamabi bat bezero zain. Txanda heldu zitzaidanean, "kilo t´erdiko legatza" eskatu nuen. Zerbitzariak aurpegira begiratu zidan; legatz bat hartu, pisuan jarri eta "un kilo 700", irakurri zidan, "¿le va bien?". Argi zegoen "legatza" zer zen bazekiela baina "kilo t´erdia" ezetz. Hala ere, baietz erantzun nion. "Cómo se lo preparo?" galdetu zidan urrena. "Garbitu eta osorik" erantzun nik. Emakumearen aurpegia, ordurako, gorriren gorri zegoen. Eta arrandegian ez zen arima bat entzuten. Inor mugituko ez balitz bezala zen.

¿Entera, Sra.? galdetu zidan berriz. "Bai", nik. Alaba urduritu egin zen. Argi baitzegoen tentsioa sortarazi genuela arrandegian. Eta gainontzeko guztiak zera pentsa-tzen ari zirela: "noraino hel daitezke, bakoitza bere hizkuntzan, batak bestearena egiteko gogorik, ezagutzarik edo ahaleginik egiten ez badute?". "¿Le quito los dientes, Sra.?". Ez, eskerrik asko. "¿Algo más?". Ez, mila esker. Eta alabari keinua egin nion: "ea nola agurtzen gaituen". Plastikoan sartutako arraina eskura eman zidanean, "mila esker" esanez agurtu nuen. "Gracias", berak erantzun. Eta kristaleko "proba ezazu euskaraz egiten" kartelari azken begiratua emanez kanporatu ginen. Alaba, lotsa-lotsa. Nik, proba egin nuen bakarrik.

Comments

]]> Tue, 16 Jun 2009 07:58:13 +0100 Ingelesa ikasten http://www.tiraka.net/post/2009/06/05/ingelesa-ikasten http://www.tiraka.net/post/2009/06/05/ingelesa-ikasten flag.jpg Aurten bete dut laugarren urtea Lakuan ingelesa ikasten. Urteotan bizi izandako esperientziatik honako puntuekin gelditzen naiz:

 

  • Urtero-urtero, ikasleen %90 euskaldunak ginen. Ez dut uste kasualitatea denik.
  • Hori hala izanda ere, klaseetako “mundu erreferentziala”, itzulpen-hizkuntza, adibideak, baliokidetasunak… gaztelaniaz izan dira.
  • Salbuespenak salbuespen, klase inguruko harremanetarako hizkuntza (klase aurreko, bitarteko eta ondoko hitz aspertuak eta abar) gaztelania izan da, baita euskaldunon artean ere, eta baita elebidun-elebakarren arteko proportzioa 9-1 zenean ere.
  • Ingurune komunikatibo batean euskaraz jaduteko egokiera zegoenean, bi jarrera ikusi ditut erdaldunen aldetik: batean «podeís seguir hablando tranquilamente en euskera que yo, aunque no lo hable, os entiendo bastante bien», euskaldun pasiboarena nolabait esateko; eta bestea, berriki gertatua, «¡Hablar en castellano, jodé!», bera hizlari ez izan arren entzule moduan baztertuta sentitzen denarena.

 Zuei ere –Gorka, Joseba, Xabier, Arturo, Iñigo…– berdin gertatu al zaizue zuen taldeetan? 

Comments

]]> Fri, 05 Jun 2009 08:30:54 +0100 Ramon Etxezarreta http://www.tiraka.net/post/2009/05/28/ramon-etxezarreta http://www.tiraka.net/post/2009/05/28/ramon-etxezarreta Hizkuntza Politikarako sailburuorde Ramon Etxezarreta, guztia eman beharra baitzagok aditzera. Aitortu behar diat higatik jakin nuela Urrestilla izeneko herri bat bazela, izan ere, nik ez nian "Keixeta" ezagutu. Herriaren izena entzunda, iruditzen zitzaidan Arabako hegoalde, Nafarroako Erribera edo hortik behera beharko zuela egon, hain  egiten baizitzaidan arraroa. Gero jakin nian Azpeitia ondoan zegoela, eta hor bizi huan bat –euskaldun petoa bera- PSEkoa zela: Ramon Etxezarreta.

  Sozialisten artean modu nabarmenean euskaltzale ere badirenak aurkitzea normala ere ez denez, hi horrela etiketatuta gelditu haiz “sozialista euskaltzalea”. Ze euskaldunak egon baituk familia horretan, baina euskaltzaleak (...), hik badakik “euskaltzale” izendapenak baduela plus bat. Agian horrexegatik aitortu dek hik heuk bitxo arraro bat haizela, eta aditzera eman dek  zuen –sozialiston- eginkizun nagusia hizkuntza-politikan dela, izan ere, sozialistak  euskaltzaleak ere izan daitezkeela erakustea. Ez dek ba lan makala!! 

Nik, ostera, beti uste izan diat orain hire ardurapean dagoen Sailburuordetzaren zereginik funtsezkoena hizkuntza normalizatzea dela; eta ez  sozialisten egoera soziolingusitikoa txukuntzea. Esan gura diat horrekin hire jardun-esparruak EAEko herritar guztioi eragingo digula. Aitortu behar diat, honezkero, herritar esan dudanean, “herritar euskaldunak edo euskaldundu nahi dutenak” esan nahi nuela.

Kontua dek Ramon orain euskara eta gaztelania –biak ala biak- pare parean jarri gura dituzuela, eta etxekiat ba nik, hori horrela bada, ez ote ditugun aldatu beharko Hizkuntza Politirako Sailbururodetzaren eginkizunak eurak ere. Diñoat hori ezen, orain arte Sailburuordetza hori euskal hizkuntzaz (niretzat euskara) arduratu izan dek; ez derrigorrez hala behar duelako, baizik eta euskara delako –orain arte hala uste genian- EAEko bi hizkuntza ofizialetan ahulen eta baztertuen dagoena. Orain maizegi entzuten diaguk gaztelaniak eta euskarak tratamendu bera behar dutela; eta niri segiduan zetorkidak emakumeen eta gizonen adibidea: zergatik egiten dituk emakumeen aldeko legeak eta politikak?, edo zergatik behartsuenen aldekoak?  edo (….)? 

Nire iritzia izan dek -batik bat hire ahotik entzun nianetik Baztarrikak (biok EEkide izateagatik edo) ikaragarri ondo egin zuela- ba bide horri ekingo zeniotela. Gertatzen dek, Etxezarreta, Osasun sailburu Bengoak esan duela Osakidetzak euskara eskatzeari ez diola jaramon gehiegirik egingo; eta jakina, horren aurrean Hizkuntza Politikarako sailburuordeak ezer ez esatea ez deritzot bidezkoa. Beste batzuk ere ez. Hori –Administrazioan hizkuntza eskakizunak ezartzearena- hire zeregina dek zuzen-zuzenean. Orain artean ez dek hire iritzia agertu, eta nik gaizki zeritzoat.

Eta Administrazio Orokorrean? Beste horrenbeste? Ni Administrazioan euskara bultzatzen duen taldeko bateko kidea nauk. Tiraka zeukak izena, blog honek bezala. Seguruenik ez dek ezagutuko. Behar bada Baztarrikak zer edo zer aipatuko zian alde egin aurretik, izan ere, nahiko harreman izan diaguk azken urteotan. Eskutitz moduko hau, hala ere, neure izenean baino ez diat idazten, ez beste inorenean. Aurrekoan bildu gintuan talde horretako politburokoak eta iruditu zitzaiguan bahuala garaia hiri edo hire Sailburuordetzari gure berri emateko, era informalean bazen ere.

Nire ustea dek –susmoa besterik ez badok ere- gurekin baino buruhauste gehiago izango duala heure alderdikoekin eta gobernura iristeko zuei laguntza eskaini dizuen PPkoekin. Haatik, gu lanerako prest geudek. Gure ikuspegitik eta -langile legetxe- dagokigun lekutik arituko gaituk. Noiz  txoloka, noiz kopeta ilunaz. Denetik egongo dek, seguruenik.

 Hara, amaitzeko, Iñaki Martinez de Luna euskaltzaleak Argian sozialistez botatakoak ekarriko dizkiat hona: “Sozialistek euskalgintzaren alde egiten badute, babes edo itzal hori ez zaie lagungarria izango euskal zerbitzu/produktuei, kontsumoaren merkatuan kuota handiagoa lor dezaten? Batetik, euskal kidetasunaren eremu kulturala eta identitarioa abertzaletasunetik harantz hedatuko litzateke. Bestetik, kulturaren eta identitateen merkatuan lehiatzeko –batzuen begiradapean– oztopo den abertzaletasunaren estigma galduko luke euskal kulturak.”

Comments

]]> Thu, 28 May 2009 16:06:59 +0100 Eremu urriko hizkuntzen inguruko Jardunaldiak Bilbon http://www.tiraka.net/post/2009/04/24/eremu-urriko-hizkuntzen-inguruko-jardunaldiak-bilbon http://www.tiraka.net/post/2009/04/24/eremu-urriko-hizkuntzen-inguruko-jardunaldiak-bilbon hizkuntzen-euro-gutuna.jpgEskualdeetako edo Eremu Urriko Hizkuntzen Europako Gutunaren(1992) inguruan Jardunaldi interesgarri batzuk egin dira Bilbon Apirilaren 20 eta 21ean.Gure artean, Euro-itun horren hutsuneei erreparatu izan zaie askotan, eta ez horrenbeste zabaltzen dituen bideei. Nire ustez, Euro-ituna gutxieneko babes bat eskaintzen du hizkuntza-eskubideen alorrean, guk gure ofizialtasunaren bidez are gehiago gara dezakeguna.

Ditugun arazo guztiak ez dizkigu konponduko, izan ere, asko eta asko guk geuk konpondu behar baititugu. Nolanahi ere, Frantziako estatua Europan nabarmen uzteko balio izan du. Baina, bereziki, itunak orain arteko lorpenak babesteko  balio du. Espainiako agintariek, esaterako, horren kontra egingo balute, nazioartean nabarmen geldituko lirateke eta gaur egun duten "aitzidaritza" -guretzat deigarria bada ere- galduko lukete. Hortaz, Euro-itunak bide ematen digu lortutakoa babesteko eta aurrera jarraitzeko oraindik ere egiteke dugun lan ikaragarrian.

Hizkuntza-eskubideen gaian eztabaida iraunkorra zabaldu du Euro-itunak eta horretan Euskal Herri osoan euskaraz bizi nahi dugunok gure ahotsa sendo entzunarazi behar dugu foro horretan. Ez dut uste, halere, orain arte hori lortu dugunik. 

 Euskararen egoerari dagokionez lau hizlarik hitz egin zuten eta adierazitakoaren artean honako ideia hauek nabarmendu nahi nituzke, ez, ordea, garrantzitsuenak direlako, deigarrienak iruditu zitzaizkidalako baizik:

a) Manuel LEZERTUA (EHU-UPV eta Europako Kontseiluko Legelaria): Euro-gutuna aitzindaria da munduan hizkuntza-eskubideen babesean eta Europan hizkuntza aniztasunaren aldeko printzipio nagusi bat ezarri nahi du. Bere xedea eremu urriko eta hizkuntza gutxituen hiztunak babestea da eta hizkuntza ezberdinen hiztunen arteko bizikidetza antolatzea. Hori horrela izanik, nire ustez , horren ondorio zuzena hauxe da: Euro-gutuna ezin da erabili babestu nahi dituen hiztunen aurka eta ezta  euskara ez ikasteko aitzakia gisa ere.

Estrasburgoko jurisprudentzia aztertzeko erabili zituen adibideak ez zitzaizkidan aproposenak iruditu, halere. 

b) Alberto LOPEZ BASAGUREN (EHU-UPV eta Euro-ituneko aditu-taldeko kide): Onartu zuen ezinbestez Espainiak ez duela Euro-gutuna zenbait arlotan betetzen, bereziki Justizia arloan. Hala ere, pozik agertu zen Europan Espainiakoa delako hizkuntza-eskubideak bermatzeko araubiderik osoenetarikoa .Nolanahi ere, galdera bat plazaratu zuen: ea Euro-itunaren babesa aplikagarria ote zaien gaztelania-hiztunei Euskara ofiziala den lurraldeetan , bereziki, gaztelaniaz ikasteko eskubideari dagokionez.

Nik kezkaz hartu nuen galdera hori eta zaila ikusten dut desagertzear dauden hizkuntza batzuk babestu  nahi duen araudi bat aplikatu ahal izatea, hain zuzen, hizkuntza hori ikastea galarazteko. Hori baita, azken finean, guraso batzuk nahi dutena: bere seme-alabek euskara ez ikastea.

Nahikoa frogatua dago A ereduko ikasleek, non gaztelania baita hizkuntza nagusia eta euskara ikasgai hutsa, ez dutela euskara ikasten. Alderantziz, ordea, ez da gertatzen, B eta D ereduko ikasleek gaztelania behar bezala ikasten baitute.Zaila egiten zait, beraz, ulertzea nola izan al den Euro-ituneko babes-sistema aplikagarri kasu horretan.

c) Jose Mª PEREZ MEDINA (Ministerio de Administraciones Públicas). Estatuko ordezkaria pozik agertu zen Espainian lortu den hizkuntza babesarekin. Perez jaunak azaldu zuen nola landu zen Euro-itunaren betearazpen mailari buruzko txostena eta zer nolako partehartze handia izan zuten berezko hizkuntza ofiziala duten Autonomia Erkidegoek. Bere hitzaldian nabarmen geratu zen euskara bezalako hizkuntza ofizialaren babes-maila EAEko eta NFKko araubideari dagokiela nagusiki eta Estatuak horretan ezer gutxi esaterik duela. Horrela bada (eta Estatuaren aldetik esku sartzerik ez bada), Autonomia erkidegoko erakundeei dagokie behar besteko neurri hartzea euskara sustatzeko eta babesteko, eta gaztelaniarekiko elkarbizitza antolatzea.Betekizun horretan, esan dezakegu Euro-itunaren printzipio nagusiak guztiz aplikagarriak direla eta orain arteko babesa hobetzen eta osatzen jarraitu behar dela, inolako atzerapenik gabe.

d) Patxi BAZTARRIKA (HPSeko sailburuorde): Patxiren hitzaldia gustatu zitzaidan, bereziki kontuan izanda norentzat zen zuzendua (hizkuntza-eskubideetan nazioarteko adituentzat). Baztarrikak EAEri dagokionez oso irakurketa positiboa egin zuen azken 30 urtetako lanaz, ez horren ona, ordea, Nafarroaz eta Iparraldeaz. Baina bereziki gustatu zitzaidan Baztarrikak publikoki  aitortu nahi izan zuela herritarrek eta gizarte-taldeek sekulako lana eta inplikazioa izan dutela euskara biziberritzeko prozesuan, eta gaur eguneko egoera -nahi genukeena bezain ona ez bada ere- ez dela, beraz ,erakunde publikoen merezimendu soila.Herritarren atxikimendua -ahal dela orain artekoa baino handiagoa- eta herri erakunde publiko eta pribatuen arteko lankidetza  da euskara biziberritzeko bidea(urtetan ez baita hori beti horrela izan), nire ustez .Bide horretatik lortutako lorpenek ez dute politikoki atzera bueltarik.

Lorpenen artean bat nabarmenduko nuke: EAEko guraso gehien-gehienek gure seme-alabak euskalduntzearen alde egin dugula.

Herritarron aukera libre horri esker, gaur egun, 15 urtetik beheragoko ikasle gehien-gehienak eredu euskaldunetan ari dira ikasten eta horrek panorama soziolinguistikoa 10-15 urtetan guztiz aldatuko du EAEn. Egoera berri hau gaurtik hasi behar dugu kudeatzen, eta sendo defendatu orain arteko lorpen hori. Datu hori buruan izatea garrantzitsua da, gaur egun martxan jartzen ditugun ekimenek sustatu behar baitute erabilera eta ezagutza handitzen jarraitzea.

Erabilera handitzeko baldintza objektiboak, ezagutzak alegia, ez da nahikoa halere, gaur eguneko errealitateak nabarmen usten duenez. Estrategia berezia behar dugu euskararen erabilera erakargarri bihurtzeko eta jendeak motiboak izan ditzan euskaraz aritzeko, dela lanean behar delako, dela gizartean erosoago sentiarazten zaituelako, dela familian goxoago aritzeko aukera ematen dizulako, dela ondo pasatzen laguntzen dizulako, dela erabileraren aldeko konpromisoak gustura hartzen dituzulako... Ezagutza handitzeko estrategia ez bezala, erabilera sustatzeko estrategia argirik ez da egon azken 30 urtetan, erakunde publikoen eskutik.

Hizkuntza eskubideen gaian aditu den Kataluniako irakasle bati (Milian i Massanari) entzun nion duela gutxi hizkuntzen babes-araudiaren xede nagusia ez dela hizkuntza bere horretan babestea, baizik eta hizkuntza hori baliagarri egitea hizkuntza horren hiztunentzat. Hizkuntzak zer edo zertarako balio ez badu, alferrik dira babes-araudi guztiak.

e) ANJEL LERTXUNDI: Ez nuen aukerarik izan Lertxundiren hitzaldia entzuteko, baina bere blog-orrian eskegita dago eta irakurri dut gerora. Hitzaldi bikaina, nola ez, eta gainera Administrazio-hizkuntzaren ajeei heltzen die bete betean. Bere hitzalditik bi ideia azpimarratu nahi nituzke, haiekin bat bainator guztiz.

Aski da negar egiteaz...alde onei begiratzen ikasi behar dugu.

Administrazio hizkeraren ajeei dagokienez, mimetismo izugarriz kopiatu dugu eredu espainiarra....gure lana da, halaber, urrutirago eramango gaituzten bideak saiatzea ere.

Bide berriak behar ditugu, bai horixe. Besteak beste, teknikari euskaldunak euskaraz lan egiten hastea ; korredakzioaren aldeko urrats sendoak; prestakuntza berritua eta, era berean, gure berezko ezagutzan sakontzeko aukera ematen diguna (testu klasikoak, hizkuntza ez formala...)

Lankidetza-eremuak sortu behar ditugu eta ikasi guk baino gehiago dakienarengandik (Lertxundi, Sarasola, Atxaga, unibertsitateko irakasle, EHko zein nazioarteko ditu,...) Gustura jardungo nuke sakonago, esaterako, Anjel Lertxundirekin, berak aipatutako ideia horien gainean jardunaldi edota batzorderen batean.

Azken ideia horrekin amaitu nahi nuke, beraz,: bide berriei ekin behar diegu, baita administrazioan ere eta, orobat, lankidetza esparru berriak zabaldu.

Comments

]]> Fri, 24 Apr 2009 13:26:30 +0100 BERDINTASUNA ZER DEN! http://www.tiraka.net/post/2009/04/21/berdintasuna-zer-den http://www.tiraka.net/post/2009/04/21/berdintasuna-zer-den manos.jpgPozik nago. Ikasi dut azkenean berdintasuna zer den (gure artean,euskaldunon artean, hemen eta orain …)

Berdintasuna, berdin-tasuna da, hots, berdin-dio-tasuna, berdin-digu-tasuna.

Bortz axola guri, alegia.

Ardibidez:

E-postatik e-postara zabalduz doa, krisia bezala, Emakunderen azken kanpaina. Berdintasunaren aldeko kanpaina dena, edo hobe esanda, gizon eta emakumeen arteko berdintasunaren aldekoa. Zehazkiago ere esatea badago: gizon eta emakume erdaldunen arteko berdintasunaren aldeko kanpaina.

Izan ere, ia guztiz erdara hutsez doaz buletinok. Beharbada emakume euskaldunak berdinduta leudekeelako dagoeneko.

Hori baita Euskal Herriko berdinzaleon beste ezaugarrietako bat.

Naturzaleak, gehienetan gaztelania hutsez aritzen dira, natura baita euren ahaleginen helburu, ez hizkuntza (euskara esan nahi baita)…

Emakunde gehienetan gaztelania hutsez aritzen da, emakumeak (erdaldunak antza denez) baitira euren ahaleginen helburu, ez hizkuntza (euskara esan nahi da)…

Etorkinen aldeko taldeak ere, gehienetan gaztelania hutsez aritzen dira, hizkuntza (euskara) ez da eta euren ahaleginen helburu, …

Eta halaxe ibili ohi gara berdintasun eta duintasun bila jardun ohi dugun “taldeotakook”, batzuek besteei bizkarra emanda, gure berdintasun zatikoa eskuratu nahian, besteak bizi diren ere jakin barik, bost axola guri, berdindigutasunean.

 

Emma Cunde

Comments

]]> Tue, 21 Apr 2009 14:00:25 +0100 Hizkuntza eta politika http://www.tiraka.net/post/2009/04/07/hizkuntza-eta-politika http://www.tiraka.net/post/2009/04/07/hizkuntza-eta-politika Erabilera ugariko hitza da politika Administrazioan: elikadura politika, zientzia politika, (…) eta, baita ere, hizkuntza politika. Gure herrian ere hizkuntzari egokitzen zaio beste ezeri baino hobeto politika. Ez omen dira nahastu behar bata eta bestea. Alferrik aholkuak. Elkarri itsatsita daude hemen, Katalunian, (...) eta Espainian bertan. Lehendik gutxi bagenuen, ia ziurtzat ematen den Jaurlaritza-aldaketarekin are gehiago izango dute elkarbizitza hizkuntzak eta politikak. Ezin askatu.

 Hizkuntza eskakizunak, hezkuntza ereduak, administrazioan sartzeko hizkuntza baldintzak eta ez dakit zer gehiago ukitu eta eraldatuko omen dituzte etortzear dauden Lakuako agintari berriek ¡Espainiarrak datoz! da orain guda-ohiua. Hain anker eta errukigabea izango ote da otsoa!? Ez dut uste. Hori guzti hori egiteko asmoa balute ere, zertan litzateke, benetan, ustezko triskantza linguistiko hori? Demagun hizkuntza eskakizunak malguagoak bihurtzen dituztela administrazioan sartzeko. Bi iradokizun, ezer baino:

1.- Orain arteko politikarekin lortutako emaitzak halamoduzkotzat jo ditugu, ez baita lortu administrazioa euskalduntzea;

 2.- Ondorioz, etxe honetan berriak diren agintariek erraza lukete. Alegia: prestatuta dituzten giza-baliabideekin zurrunagoak izan; eta sartzekoak direnekin malguagoak. Gaizki horrela? 

Joera errazegia izan ohi dugu arerioak bilatzeko. Horretan gaude oraingoan ere? Sozialistak eta PProak izango dira goi-agintariak aurrerantzean. EAEko gizartearen beste aldea. Bai, mugaz bestaldean dauden horiek, sarri -sarriegi-  nortzuk diren ere ez dakigun horiek. Eurek gutaz -euskaldunez- duten informazioa eta ustea are bihurriagoa eta urriagoa da: askoz gehiago ignoratzen gaituzte.

Badirudi gorpuztu egin dela orain arte mas mediarik indartsuenek (gehienak unionismoaren eskuetan) landu duten joera linguistiko eta ideologikoa. Diñot nik hori gizartearen zati handi baten eskaria ere badela. Izan ere, guk uste baino gehiago omen dira euskara euren hizkuntzatzat hartzen ez dutenak, aintzat ere hartzen ez dutenak, eta, hari horretatik, nahiko lan luke euskaren inguruan lortutako kontsentsuak egoera hori bideratzeko, bideratzerik badago.

Noraino iritsiko ote dira? “Txakur zaunkariak nekez heldu” dio esaerak. Iritzi horretakoa naiz ni ere. Euskaldunon kalterako ere izango delakoan nago. Gehienok -nigandik hasita- urte luzetako lozorroan gaude, “gauzak badoaz” horretan bizi garenak, dena berezkoa bailitzan. Eta orain, egindako guztia ontzat emanda, datorrenari txarto irizten diogu.

Egur apur batek ez liguke kalterik egingo! Esnatzeko baliagarria litzateke; egoera errealaz jabetzeko suspergarria. Zaunka baletoz, piztu egingo ginateke. Badakite, ordea, guk baino hobeto jakin ere, piztiari lozorroan eutsi behar zaiola; alegia, lotan diren milaka eta milaka euskaldun iratzartzen badituzte, arazo larriak izango dituztela. Zer egingo dute? laster jakingo dugu.

Comments

]]> Tue, 07 Apr 2009 09:54:13 +0100 korrika: Lakuako langileen kilometroa http://www.tiraka.net/post/2009/04/02/korrika-lakuako-langileen-kilometroa http://www.tiraka.net/post/2009/04/02/korrika-lakuako-langileen-kilometroa korrika-lekukoa.jpg

Gaur, ostegunarekin, korrikaren aldeko diru-bilketa egin da. Bildutako diruarekin erosiko dugun kilometroa 2457.a da eta Antonio Machado kalean dago (gutxi gorabehera irudian txintxeta ageri den lekuan)

Lekukoa igande goizeko 10:34an hartuko dugu.

                     Animatu hadi!

 

 

 

Comments

]]> Thu, 02 Apr 2009 16:30:15 +0100 Prestakuntza euskaraz, badator... http://www.tiraka.net/post/2009/04/01/prestakuntza-euskaraz-badator http://www.tiraka.net/post/2009/04/01/prestakuntza-euskaraz-badator  gfa.gif

  

 

 

 

Lerro hauen bidez zoriondu nahi ditut Gipuzkoako Foru Aldundiko 12 lagun, izan ere, Administrazio elektronikoari buruzko ikastaroa euskaraz hartzea eskatu zuten eta eskabide sinple -baina era berean ausart- horrekin Lehendakariordetzari erronka polita bota zigun.

 

Hala da, duela hilabete bat-edo Administrazioa Modernizatzeko Sailburuordetzara eskari bat heldu zen Gipuzkoako Foru Aldunditik, administrazio elektronikoari buruzko ikastaro bat emango ote genuen, gaztelaniaz saio bat eta beste bat euskaraz.

 

Gaztelaniazkoan 40 bat lagun egon ziren, eta haien artean zenbait euskaldun. Euskarazko saioan, berriz, 12 lagun soilik 

 

Alabaina, 12 lagun horien eskabideak behartu gaitu Lehendakariordetzako zenbait teknikariri eta Lehendakariortzari lotutako erakunde batzuen (Izaera Pertsonaleko Datu Babeserako Agentzia eta IZENPE) lankideei gaztelaniaz genuen material guztia euskaratzen, terminologia adosten, euskaraz hitz egiten ohituta ez dagoenari ahalegin hori egiten...

 

Eskabide horiek guztiek bide eman diote aurrerantzean eukarazko saio gehiago egoteari.

 

Esperientzia polita izan da benetan. Irakasle lanetan jardun dugunok oso gustura aritu gara eta  oso lankidetza aberasgarria sortu da gure artean. Hona hemendik Gipuzkoako Foru Aldundiko 12 lagun horientzat gure eskarrik beroenak!!

 

Comments

]]> Wed, 01 Apr 2009 14:16:50 +0100 ARNASA http://www.tiraka.net/post/2009/03/31/arnasa http://www.tiraka.net/post/2009/03/31/arnasa koi.jpg

Arnasa hobeto hartzen laguntzen duten berriak ere, agertzen dira, lantzean behin. Madrilgo El Pais-en País Vasco gehigarriak dakar berria:

Koi Lertxundi Athletic-eko futbolariaren berri ematen digu.

Berri onak, ze demontre.

Futbolaz gain, beste lan batean ere ba omen dabil Koi.

Gestoria bateko kide omen da, eta besteak beste, “Euskal Coaching” delakoa eskaintzen dute, edozein talderen jarduera euskalduntzeko, enpresa bat izan ala kirol taldea izan. Lertxundik, gainera, Otxandioko gaztetxoen futbol taldea entrenatzen du… euskaraz.

Ez da soziolinguista edo normalkuntzako teknikari izango, baina argi dauka:

“euskaraz jolasten eta gozatzen duen haurra, euskaraz biziko da”. Ez da gutxi.

Comments

]]> Tue, 31 Mar 2009 12:11:12 +0100 Letra baten aldea... http://www.tiraka.net/post/2009/03/30/letra-baten-aldea http://www.tiraka.net/post/2009/03/30/letra-baten-aldea Nola zer telebistako komiko hura, "Yo, sigo" behin eta berriz esaten zuena? Bai, Felipito Takatún. Ba, ni berdin.

Martxoaren 24an argitaratu zen Jaurlaritzako intranetean Lanpostu Lehiaketako kategoria batzuetako behin-behienko lanpostuan esleipena. Dokumentu garrantzitsua, garrantzitsurik bada.

  

image001.png 

    



Ezetz asmatu, hor "kontsultatu ahal da" jartzen duen tokian klik eginez zer agertzen den? Bai, hauxe:

 

image0021.jpg  

Euskaratik gaztelaniara salto. Ez dago euskarazkorik, ala? Bai, egon badago, baina beste toki batean. Esteka egin dute oker, euskarazkoa ahaztuta. Edonori gerta dakioke. Horregatik bidali nuen ohar bat esanez oker zegoela informazioa jarrita. Eta nola ez duten konpondu eta ez didaten kasurik egin, ba hementxe nire protesta. Erraza da konponketa, helbide-lukainka luze horrretan "es" jartzen duen tokian "eu" jarri eta mirakulua gertatzen da. Neuk egin dut proba eta hementxe dago emaitza. Letra baten aldea zer den...

image001.jpg






 

Comments

]]> Mon, 30 Mar 2009 10:37:04 +0100 Xabi Larrañagak, Noticias-en http://www.tiraka.net/post/2009/03/28/xabi-larranagak-noticias-en http://www.tiraka.net/post/2009/03/28/xabi-larranagak-noticias-en Asimilatuak, asimilatzaileak eta Mayor Orejatarren "ikuspegi" handia

Se lo explicó hace dos décadas el escritor israelí Aharon Appelfeld al estadounidense Philip Roth, en una entrevista magistral. De pequeño, en Czernowitz, su ciudad natal rumana, sus padres le prohibían hablar yiddish en casa. Fuera de ella, sólo se lo permitían cuando era necesario para comunicarse con sus vecinos. Se crío en un entorno burgués donde la lengua alemana era señal de gran civilización y clase alta.

Su familia pasab alos veranos en un balneario donde no se hablaba yiddish, y si por desgracia había judios, eran parecidos a ellos: asimilados. Desde ninño le enseñaron a fijarse en los no judíos y a imitarlos. Con tal fuerza le inculcaron ese desprecio hacia su propia cultura, que cuando llegó a Tel Aviv en 1946, huérfano tras huir de Auschwitz, se empeñó en estudiar hebreo por una razón paradójica: quería escapar de sus recuerdos, de su carácter judío, y el hebreo sonaba especialmente gentil a sus oídos. Como él, muchos supervivientes del Holocausto abrazaron la lengua de Israel porque les parecía muy poco judía en comparación con el yiddish. Casi diríamos que aprendieron hebreo para dejar por fin de ser judíos.Aharon Appelfeld ha reflexionado sobre ese nefasto autoodio, el antisemitismo dirigido hacia uno mismo. Y confiesa que necesitó mucho tiempo para acercarse al hombre que llevaba dentro y rechazar esa vieja dolencia judía de considerar reprobable todo lo judío.

Hoy les cuento esto porque he leído unas declaraciones de Jaime Mayor Oreja, ya ven qué salto intelectual. Afirma el político donostiarra:

"Mi bisabuelo, de Ibarrangelua, tuvo la enorme visión de prohibir hablar el vasco en casa y que sus hijos estudiasen fuera y no trabajaran allí. De no ser así, si yo siguiera en aquel pueblo, quizás sería abertzale y, probablemente, me detestaría a mí mismo".

Enorme visión, pues. Y así nos va.

Judutarren antzera, eta Mayor Orejaren etxean bezala, Euskal Herriko etxe askotan autogorrotoa, eta ondorioz euskararekiko erdeinua, sarri ikusi ditugu, eta ikusten da oraindik, Nafarroan eta Iparraldean bereziki. Inkulturaren eta norbere burua ez estimatzearen ondorio zuzena. On Jaimeren kasuan gainera, harrokeria eta ergelkeria landua gehitzen zaizkio.

 

Comments

]]> Sat, 28 Mar 2009 18:28:58 +0100 Euskarabidea, dimisioa http://www.tiraka.net/post/2009/03/26/euskarabidea-dimisioa http://www.tiraka.net/post/2009/03/26/euskarabidea-dimisioa mapa1.jpgHona hemen gaurko Berria egunkarian Isabel Artiedak, Igor Arroyok, Toxmin Gonzalezek eta Expe Iriartek (LABeko ordezkariek) argitaratu duten artikulu interesgarria.

Euskarari buruzko legeen eta arauen bilakaera ezdeus denean edo, areago, negatiboa denean eta aurrekontuena atzeraka doan bitartean, Euskarabidearen jarduera, ororen gain, politika mediatiko hutsa izaten ari da, Nafarroako Gobernuak euskararekiko, oro har, gauzatzen duen jarrera atzerakoiaren lifting politikoa.

Ez dugu hitz egiten hitz egiteagatik. Maila arautzailean, gogoratu behar dugu, lehenik, Euskarari buruzko Legean aldaketa txikiena ere egiteari uko egin izana, eremu mistoa hein batez aldatzea errefusatzean argi eta garbi gelditu zen bezala. Bestalde, 2009rako Aurrekontuei buruzko Legeak, aurrez pentsatuta eta azpikeriaz, lege lerruna eman dio bere garaian Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak zuzenbidez baliogabetzat jo zuenari: euskararen ezagutza eskatzen duten lanpostu administratibo eskasetarako hizkuntza «erreserba» baten eratzeari, hain zuzen.

Beste eremu batzuetan -Hezkuntza, kasu- euskarazko irakaskuntza eraso eta ahultzeko politikak jarraitzen du. TIL ereduak ekartzen duen erreforma, Nafarroan euskarazko irakaskuntzaren berreskuratze prozesua hondatzeko ahalegin zakarra besterik ez dena, ingelesezko irakaskuntza laguntza-babesarekin janzteko beste saio bat da. Komunikabideekin gertatutakoaren antzekoa, zeintzuei, lizentzia-baimenak ukatzeaz gainera, orain arte jaso dituzten laguntzen %92,92 ere inolako lotsarik gabe kendu baitizkiete.

Euskarak bazterturik jarraitzen du Nafarroako Gobernuaren administrazio-funtzionamenduan. Pedro Pegenautek bultzatutako legezko kontrarreformak zutik dirau, aldaketa positiborako inolako zantzurik gabe. Euskarabideak aldaketarako egindako iragartze hantuste haiek, Euskararen Nafar Kontseiluak bere garaian zuzendutakoak, lotan daude, auskalo zein tiraderatan ahazturik. Areago, Nafarroako Gobernuak onetsi duen azken enpleguko eskaintza publikoa (OPE) kontraesanean dago Euskarabideak iragarri zuenarekin: ingelesari ateak erabat ireki zaizkio, eta eremu administratiboan euskarak behar duen aitortzari beste zaplazteko bat eman zaio.

Nafarroako Gobernuaren hamabi departamentuetatik zortzitan -Kultura barne- ez dago euskara jakitea ezinbesteko duen lanposturik. Hori gutxi izango balitz bezala, honen inguruan dagoen arautegi ahula etengabe eta nabarmenki ez da eremu euskaldunean betetzen: osasun etxeak, suhiltzaileak, ingurumena.... Azkenik, Nafarroako Gobernuaren funtzionarioentzako euskaltegiak deusetik zintzilikatutako zentroa izaten jarraitzen du, ez baitu inolako harremanik hizkuntza normalizaziorako gutxieneko politika administratibo batek beharko lukeenarekin.

2009ko aurrekontuek agerian utzi dute Gobernu honen eta Parlamentuko gehiengoaren (UPN-CDN-PSN) planteamendu euskarafobikoa. Langileen eta funtzionamendurako gastuak (soldatak eta materialak) alde batera utzita, Euskarabideak euskara sustatzeko dituen kontu-sailek %40,85 egin dute behera 2008. urtearekiko, eta 2000. urtean, Pegenautek «euskara sustatzeko» ardura hartu zuen hartan, zeudenak baino %60 murritzagoak dira.

Azpimarratzekoak dira argitalpen soziolinguistikoak egiteko kontu-sailean gertatutako beherakada (- %54,11), euskarazko kultur ekimenetakoan (- %80), argitalpen eta ikus-entzunezko funtsak eskuratzeko kontu-sailean (- %94,44), Nafarroako toponimiakoan (-%52,84), eta abar. Honi gehitu behar zaio Nafarroako udal eta kontzejuetako Euskara Zerbitzuetarako laguntzen kontu-sailean izandako murrizketa: %36,36koa (550.000 eurotik 350.000 eurora) eta honek etorkizunean ekar litzakeen ondorioak, edo Ttipi-Ttapa telebistaren desagerpena komunikabideetarako laguntzak ia ia ezabatu dituztelako (-%92,92).

Gauzak horrela, egoera benetan negatibo eta suntsitzaile honetan, Euskarabidearen politika marketin politika da, hutsa, eduki zehatzik gabekoa. Eusko Jaurlaritzarekin hitzarmen hantusteak, «borondate azalpenak» besterik ez direnak, sinatu dira, eta, aldi berean, Sanz jaunak ETBren hartze digitala galarazteko edo baldintzatzeko duen borondatea iragarri du. Eta UPNren Gobernuaren irudia edertzeko prentsaurrekoak eta prentsa-oharrak biderkatzen diren bitartean, Euskarabidearen web orrian eta bertako arduradunengan, gai horien inguruan isiltasuna da nagusi.

UPNren aurreko Gobernuak Pegenaute buldozer-ekin euskarari erasotzeko eta jazartzeko gauzaturiko politikak behea jo zuen. Haren diskurtso eta irudiaren zakarkeria jasangaitza zen. Halaber, epaitegiek hainbat alditan guztiz zuzendu zuten. Hortaz, beharrezkoa zen zerbait aldatzea dena berdin gera zedin, eta horrela norabide berberean ibiltzen jarraitzeko. Borondate horretatik sortu zen Euskarabidea, eta lan horretarako bilatu zituzten egun erakunde horretan zuzendaritza postuetan daudenak. Bistan denez, UPNren Gobernuarentzat egiten ari diren lana txalogarria da. Ez dago dudarik, bere soldata ari dira irabazten. Guretzat, ordea, gutxi dago aitortzeko eta asko kritikatzeko. Horregatik galdegiten dugu bere dimisioa.

Comments

]]> Thu, 26 Mar 2009 11:57:10 +0100 El eusquera en libertad http://www.tiraka.net/post/2009/03/25/el-eusquera-en-libertad http://www.tiraka.net/post/2009/03/25/el-eusquera-en-libertad Oso modu egokian azaldu du Zaldieroak berrian jende batzuen hizkuntz politika ereduaren oinarria zein den.  Euskaldunok ere ulertzeko moduan!

pluralismo.bmp

Comments

]]> Wed, 25 Mar 2009 13:20:50 +0100 Krisi ekonomikoa dela eta http://www.tiraka.net/post/2009/03/24/krisi-ekonomikoa-dela-eta http://www.tiraka.net/post/2009/03/24/krisi-ekonomikoa-dela-eta Nafarroako agintari politikoek liburutegien aferan egindako hanka-sartzea atera nahian ibiltzen badira ere, arriskua daukate gorputz osoa sartzeko eta lokatzetan irentsiak geratzeko.

Barañaingo liburutegiari politikoek «Gara» eta «Berria» egunkariak erosteko debekua eman ondoren, bazter guztietatik azaldu dira kritikak, batez ere ikusi dugunean Barañainen egindakoa Nafarroako herri liburutegi guztietara zabaldu nahi dutela, dagoeneko Iruñeko liburutegietan ere «Berria» eta «Gara» erosteko debekua eman baitute.

Aste hauetan gogor kritikatu dugu arduradun politikoen jarrera -Fermin Guillorme, Pablo Gomez, Paz Prieto-, zentsuratzat ere jo dugu. Betidanik, askatasun esparru izan diren liburutegiak haien esanetara jarri nahi baitituzte, herri liburutegietan zer irakurri ahal izango den erabakitzen baitute, liburuzain profesionalen eta erabiltzaileen duintasuna zapaltzen baitute, azken batean, irizpide teknikoak baztertzen baitituzte beraien irizpide politikoak jartzeko.

EAEn duela urte batzuk, herri batzuetan, nik dakidanez, antzerako jukutria gertatu zen, -honekin ez dut esan nahi gaur gertatzen ez denik- Unescoren adierazpenak argudiatu genituen, eta eragina izan zuenez, ea kasu honetan Nafarroan ere zorte bera daukagun!

Unescoren liburutegien adierazpenek informazioa eta ideiak eskuratzeko askatasuna bermatzea dute oinarri. Ikus ditzagun zer-nolako aginduak diren: liburutegietako zerbitzuak hiritar guztiei eskaini behar zaizkie, hiritartasuna, erlijioa, kultura, iritzi politikoa eta sexua kontuan hartu barik; funts publikoekin finantzatutako oinarrizko informazio-zerbitzuak, materialak eta tresnak doan eskuratzeko aukera izango dute erabiltzaileek, eta erosteko ahalmena edozein izanda ere, erabiltzaileen komunitateko kide guztiek eskubide berak izango dituzte; materialak eta baliabideak aukeratzerakoan, bertako komunitateen aniztasuna hartu beharko dute kontuan, eskainitako formatuei, hizkuntzei eta edukiei dagokienez; liburutegi bateko bildumaren garapena, liburuzainaren irizpide profesional independentean oinarrituko da, eragin politikoak, alderdikoiak, komertzialak edo bestelakoak kontuan hartu gabe, gutxiengoei euren hizkuntzan dagoen materiala eskainiko diete, material hori, bertako kulturarekin lotuta eta euren komunitate zabalagoaren kulturan ilustratuta egongo da, hau ere bertako hizkuntzan.

Antzeko arrazoibideak ikusita Nafarroako arduradun politikoek bere horretan eusten badiote ere, atzera egin dute eta beste argudio batzuk erabili dituzte. Gauzak horrela, Nafarroako liburutegietan eguneroko prentsa erostearen ardura udalei dagokiela edo aipatutako egunkariak ez erosteko arrazoiak ekonomikoak direla adierazi du Juan Ramon Corpas Kultura kontseilariak.

Lehen konbentzituta bageunden Nafarroako liburutegietan «Gara» eta «Berria» egunkariak ez erosteko erabakia erabat politikoa zela, zer esanik ez argudio ekonomikoa erabiltzea erabaki dutenean. Egunkari batek euro bat inguru balio du. Urte osoan asko jota 800 euro gastatuko dute aipatutako bi egunkariak erosita. Benetan, arrazoi ekonomiko hau penagarria iruditzen zaigu, batez ere 800 euro horiek 22.000 biztanle ingururen artean banatu behar direnean. Asma ditzatela aitzakia aproposagoak, edo isil daitezela.

Comments

]]> Tue, 24 Mar 2009 09:59:23 +0100 Irrinchi bat enchun da http://www.tiraka.net/post/2009/03/23/irrinchi-bat-enchun-da http://www.tiraka.net/post/2009/03/23/irrinchi-bat-enchun-da txistulari.jpgJELtzale talde batek kudeatutako bloga da arabatik.wordpress.com.

Oso noiz behinka baino ez da ikusten sarean, denen bistan eta edonork parte hartzeko moduan, talde politiko baten eztabaida fororik, ofiziala izan ala ez.

Hego Euskal Herrian, Eusko Alkartasunak ematen du aukera hori, ez beste inork.

Niri apustu ausarta eta aurrerakoia iruditzen zait. Sanoa.

Apustu hori egiten dutenek, arrisku handia hartzen dute, hala ere.

 

Euren gabeziak agerian uztekoa, alegia. Hori ere ona iruditzen zait bada. Izan ere, gabeziak agertu eta aitortzea da gabezia horiei konponbidea jartzeko modurik onena.

Bihoakie Arabatik-ekoei nire aitortza lehenik, egiten duten ekarpen aberatsa eta ausartarengatik. Hala ere, jarraian doakie kritika zorrotza ere, euskarari ematen (ez) dioten tratamendua dela eta. Oraintsuko adibide bat erabiliko dut horretarako.

Elegir el idioma izeneko iruzkina jarri zuen “Bituriek” joan den astean. Bertan sekulako egurra ematen zitzaien PP eta PSEtarrei, arrazoi osoz nire ustez, euskararekiko (euskaldunekiko) duten jarrera erasokorra dela eta. Iruzkinak 50 erantzun pasa eragin zituen; arrakasta bildu zuen, beraz. Tamalez, Biturien testua bera eta ia erantzun guztiak ere, gaztelania garbian idatzitakoak izan ziren. Marka da gero!

Ohiko jokabidea.

Zori txarrez oso ohikoa da jokabide hori. Ez JELtzaleen artean soilik; baita beste indar politiko eta sindikal euskaltzaleen artean ere. Itxurakeria maila da aldatzen den gauza bakarra, baina handia da guztietan. Oso.

Eta bada garaia hori ere agerian jarri eta salatzeko. Erakunde politiko eta sindikal euskaltzaleek ikur gisa baizik ez dute erabiltzen euskara sarri-sarri. Horrexek garamatza zulora gehiago, “el euskera en libertad-tarren” eraso lotsagabeek baino.

Fermin Muguruzaren aspaldiko aholkuari jarraiki,

ITXURAKERIARI STOP!

Comments

]]> Mon, 23 Mar 2009 10:58:21 +0100