(bihotzeko bat har bezate)

EventosBHM-k honako mezua, zabaldu omen du Bilbo-Bilbo herri-lasterketa sustatzeko. Hasiera nahasi samarra du:

“Ustedekin elkar ukituz jartzen gara lasterketa Bilbao-Bilbao-ren ospakizunaren informatzeko otsailaren 14an, 10.606m-ren distantzia batekin. Probak 11:00 ordutara hasiera emango du San Ignacioren kiroldegitik eta Zorrotzaren kiroldegian amaitzean. Probaren kartela eransten dugu."                         

                                   Segida ez da argiagoa:

“Informatzen diogu gure web-orriaren izenaren aldaketaren eta posta elektroniko berriaren www.Eventosbhm.Com zuzendu ahal izango duen (..) Jadanik haren inskripzioak egin ahal dituzte e-mailan barrena desiratzen badute, o bien agertu gure bulegoetan telefonoa(...).Beste informazio baten bat desiratzen dute gurekin elkar ukituz jarri ez dezaten zalantza egin.

                                      Baina bukaera… mortala!

            "Bihotzeko bat har bezate agur egiten dut." Itxura denez itzultzaile automatikoaren labean sartu dute jatorrizko erdarazko testua, eta handik irten bezala, honela, inprimatu eta zabaldu dituzte milaka ale. Elebidek edo Behatokiak edo Arartekoak edo… (marineek ez, eskerrik asko) baten batek zeozer egin behar luke beharbada (Azcuna ez dirudi gehiegi arduratzen denik euskara kontuez). Lotsa(bakoa)gatik baino ez bada ere?  

(Sustatun ere jaso dute berria)

Comments

Hizkuntzei dagokionez, honako hau dio sarearen euskarazko bertsioan: “aldizkariaren artikulo guztiak bai euskaraz, bai erdaraz daude idatzita.”

Sarearen erdarazko bertsioan, honakoa dio, ostera: “La revista se publica trimestralmente y se distribuye de forma gratuita.” Hizkuntzen gaineko aipamenik ez gaztelaniaz. Zertarako?

Izan ere, ez dira artikulu guztiak euskaraz (ere) ageri. Ezta erdiak ere. Laurdenak ere ez. Aldizkariko testuen %5 ere ez dira izaten euskarazko testuak (aurreko arduradun politikoekin ere berdin gertatzen zen).

Hizkuntza politika axalekoa gurea. Muy “de aquí”, eso sí.

Comments

Gorkak, Hezkuntza Saileko lankide batek, iritzi interesgarri bat bidali digu gure blogean eskegitzeko. Artikulu horretan ematen digu EAEko ikastetxeetan burutu den diagnosi-ebaluazio emaitzen berri. Halaber, bere iritzia azaltzen du  gaur egun indarrean dauden hezkuntza-ereduen inguruan. Hortxe duzue.

Aurten argitaratu dira, historian lehen aldiz, diagnosi-ebaluazio emaitzak. Aurreko ikasturtean, 2009. urteko udaberrian,  egin ziren neurketa horiek EAEko ikastetxe guztietan. ISEI-IVEIk prestaturiko probak. Gure hezkuntza sistema kanpotik ebaluatzeko beharrezkoa zen lanabesa izango zirela esan ziguten.

Lehen Hezkuntzako 4. mailako eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek proba batzuk egin behar izan zituzten. Beraien   komunikatzeko gaitasuna, euskaraz eta gaztelaniaz, neurtu nahi ziren alde batetik  eta  matematikarako, zientziarako, teknologiarako  eta osasun kulturarako gaitasunak bestetik. Ikastetxeen esku geratu zen azken proba hauek ze hizkuntzatan egitea aukeratzea.

Artikulu hau luzea da. Egin klik azpiko keep reading —> horretan irakurtzen segitzeko edo eskuratu artikulu osoa  pdf formatuan.

Ikastetxe batzuetan beste batzuetan baino maila altuago zegoela guztiok susmatzen genuen. Ikastetxe batean nota on bat beste ikastetxe bateko nota kaxkarraren parekoa izan zitekeela argi zegoen.  Irakasleok, normalean, ikasle onenei notarik onenak eta  ikasle txarrenei notarik txarrenak jartzen dizkiegu eta Gaussen ezkila forma duen  datuen grafikoa irteten zaigu datu asko dagoenean. Erreferentzia bakarra gure ikasleek beraiek ematen ziguten eta kanpoko erreferentzien beharra askok sentitzen genuen.

Gauss kanpaia ere espero genuen diagnosi-ebaluazio proben emaitzekin, baina jakin-mina zegoen ea ikastetxe jakin batek edo ikasle jakin batek zelako gaitasun maila erakusten zuten gaitasunak neurtzeko berariaz diseinaturiko probetan, kanpokoekin konparatuz.

Egin dira probak, argitaratu dira emaitzak baina, zuzen erabili dira datuak?

Matematika gaitasuna eta zientzia, teknologia, osasunerako gaitasunak neurtzeko probak ez ditut epaituko. Komunikatzeko gaitasuna neurtzeko probak, ordea, komentatu nahi ditut Hyde Parkeko iskina honetatik…

Euskal Herrian Speakers Cornerrik ez eta blogetan idatzi behar.

Gaztelaniaz eta euskaraz komunikatzeko gaitasuna neurtzeko erabili diren neurgailuak eta emaitzak erakusteko erabili diren taulatxoak eta grafikoak nahiko kritikagarriak iruditu zaizkit:

1. Oso ondo iruditu zait ikasleak bere inguruko maila soziokulturala kontuan hartu izana.  Azken batean familiak eta inguruak, ikastetxeak berak baino eragin handiagoa dauka ikasleen gaitasunen garapenean. Argi dago. DBHn, esaterako, 175 eskola egun. Egunero bospasei ordu. Ikasle askok ordu gehiago egiten dituzte urtean zehar telebistaren aurrean ikasgelan baino. Ikastetxearen eragina, zifra horiekiko proportzioan ibiliko da.
2. Ez zait batere txukuna iruditu komunikatzeko gaitasuna neurtzeko hartu diren hainbat irizpide. Euskaraz bi multzotan banatu gaituzte. Bi proba mota desberdin diseinatu dira (1) euskaraz komunikatzeko gaitasuna neurtzeko. Gaztelaniaz  proba bakarra. Ahozko ekoizpena, komunikatzeko gaitasunean oinarri-oinarrizkoa, ez da neurtu.  Problema logistikoengatik.
3. Entzumenaren ulermena eta irakurritakoaren ulermena, gaztelaniaz maila batean eta euskaraz beste bi mailatan neurtu dira (biak, gaztelaniazkoarekin konparaturik, apalagoak).
4. Idatziz komunikatzeko gaitasuna neurtzeko hiru maila ezarri dira. Bat gaztelaniarako eta beste bi, biak apalagoak, euskaraz idatziz komunikatzeko gaitasuna neurtzeko. Ez zen, ziur aski, hori izango planteamendua, baina itxura hori hartu diogu kontuari.
5. Datuen emaitzak, nik argi daukat, makillatuta eta Photoshopekin orraztuta erakutsi dizkigute. (Photoshop diot zeren, guztiok dakigunez, gure administrazioak beti nahiago izaten du ordaintzea ordaindu beharreko lizentzia guztiak GIMP bezalako programa libreak erabiltzea baino).
   
   “]
   
   

   Goian dagoen antzeko grafiko horizontalak ikusi ditugu orain arte ikastetxeetan, ez irudian klikatuta ikusiko duzuen (5. or) antzeko bertikalak. Ikasleen emaitzak hiru multzotan banatu dituzte. Emaitza txarrak makillatuta agertu dira nire ustez. Emaitza onak ere, distortsionaturik, batzuk gehiegi ez harrotzeko edo. (Goiko errektangulua ikusi ditudanen antzekoa marraztu dut, behekoa, nik grafiko horren atzetik imajinatzen dudan "benetako" grafikoa). [Grafikoa by gorkaazk. CC PD; Copyleft

• Gure ikastetxeek eta gure familiek jasoko dituzten euskaraz komunikatzeko gaitasunaren txostenak EZ DIO INOLAKO ERREFERENTZIARIK EGITEN Europako Erreferentzia marko Bateratuari. A eredukoak A eredukoekin konparatuta, B ereduko batzuk  A eredukoekin beste batzuk D eredukoekin konparatuz (2) eta D eredukoak D eredukoekin konparatuta, guztiok dakigun begi bistako egi bat nolabait ezkutatu digute: euskaraz lortzen ari garen komunikatzeko gaitasuna gaztelaniaz lortzen ari garena baino askoz kaxkarragoa dela.
• Ze komunikatzeko gaitasuna daukate  gure ikastetxeetako DBH2ko ikasleek? A1, B2, A2? Euskaraz? Eta gaztelaniaz? Erantzunak ez dituzue aurten inondik inora inon topatuko. Diru publikoarekin inoiz egin den neurketarik osoenetakoa Europako Erref. Marko Bateratuari bizkarra eman dio.  Zergatik? Arazo logistikoengatik berriro ere.

Horrela jarraitzen badugu euskara beti izango da erabat gutxiagoturik dagoen hizkuntza. Bazterturik dagoen hizkuntza ez esateagatik. Nago A ereduetan ikasleek  ez dutela maiz ezta A1 maila apal hori lortzen. (Bide batez, gaztelaniaz eta beste irakasgaietan ere D eredukoak baino maila eskasagoarekin ateratzen dira ikasleak A eredutik). Zenbait B eredutan ere gauzak oso ilun egongo lirateke antzeko beste egoera txarrekin konparatzen ibili beharrean gaztelaniazko gaitasunarekin konparatuko bagenu, esaterako, urrutirago joan gabe.

Ereduen kontu hori, hizkuntza bat baztertzeko eta ikasle batzuk baztertzeko balio izan digu. Gutxiagoturik dagoen hizkuntza gutxiagoturik jarraitzeko  eta bazterkeria sustatzeko.

Katalunian aspaldian konpondu zuten kontua, ea guk ere noiz konpontzen dugun errotik.

Oraingoz, alde batetik eskola pribatu eta hitzarmendun elitistak klasistak ditugu eta bestetik eskola publiko  baztertzailea daukagu. Argi dago ikasleak hiru ereduetan bereiztea hizkuntza kontuetan desastre hutsa izan dela, hortxe orain arte egin diren ebaluazio guztien emaitzak;  ikasleak hainbat urtetan ordu luzeetan denbora “galdu” eta gero, elebakar irteten dira askotan gure hezkuntza sistematik, bai, baina desastre hutsa izan da gizarte berria eraikitzeko beste helburu sakonei begiratuta ere.

Eskola publikoan, eredu erdaldunenak  helburu akademiko apalenak  dituztenen biltokia izan da.  Eskola pribatuan ez. Baina eskola pribatuan eta hitzarmendunean dirua ordaindu beharrak ez duela zertan klasismoa ekarri behar eta beka sistemak elitismoa saihetsi duela uste duenarentzat besterik ez doaz kontuak ondo. Datuak hortxe daude, etorri berriek, proportzioan, gehiago jotzen dute eskola publikora hitzarmendunera baino eta gehiago eredu erdaldunetara bertoko beste edozein familiak baino. Eskola publikoak gizarte pitzadura hori konpontzen saiatuko da edo pitzadura sakontzen? (A eredua “indartuz”, esaterako).

Ikasleen emaitzak hiru multzotan banatzea ondo dago, baina ikasleak hiru eredutan banatzea ez. Gurasoen aukeratzeko eskubideari lehentasuna osoa eman behar zaie hizkuntza bat eta hiztun asko baztertzeko?

Denbora eta prezio berean elebidun bagina, hobe.

Felix Etxeberriaren argudioekin bat egin nahi nuke hemendik:

“(…) A ereduak ez du balio ikasleek euskara ikas dezaten. B
ereduak ere ez du helburu hori lortzen, D ereduari hurbiltzen zaionean izan ezik. (…)  euskara trinkoen lantzen duen eredu bakarraren aldeko hautua honako faktore hauetan oinarritzen da:

• Euskara modu eraginkorrean ikastea ahalbideratzen duen bakarra da.
• Hezkuntza-legediak agintzen duenari lotzen zaio.
• Familien artean joera nagusia da.
• Behar adina trebatutako irakasleria badago.
• Ikasmaterial eta testu egokiak badaude.
• Ikasleen arteko diferentzia soziokulturalak gainditzen laguntzen du.
• Etorkinen gizarteratzea errazten du.
• Beste herrialdeetako esperientzien bermea du”.

Laugarren puntua izan daiteke zalantzagarriena. Baina irakasleriaren azken urteotako bilakaera ona ikusita ez dirudi oraindik elebidun ez diren irakasle multzoa nahikoa aitzakia izan daitekeenik hainbat ikasle elebakar izatera behartzeko.

Felix Etxebarriaren argudioak, berriro ere, neure eginez:

“Gure proposamena eredu trinko baten aldekoa da, egungo ereduek baino hein handiagoan bermatuko duena ikasleek euskara nahiz gaztelania mendera ditzatela, baita egoera gaitzenetan ere (familia gaztelaniadun elebakarrak, ikasle etorkinak). Horretarako premiazkoak dira honako hauek:

• Eskolak beharrezko diren baliabideak izatea: irakasle trebatuak, irakasle laguntzaileak, itzultzaileak, materiala, bitartekoak…
• Ikastetxeek irakasle, ikasle eta gurasoentzat hezkuntza-proiektu erakargarri eta motibagarriak lantzea.
• Aisialdia eta eskolaz kanpoko jarduerak euskararen ikaskuntza bizkortzeko funtsezko baliabide gisa aprobetxatzea.
• Ingelesaren eta atzerriko beste zenbait hizkuntzen irakaskuntza behin euskararen eta gaztelaniaren ikaskuntza bermatu ondoren abian jartzea.
• Ikaslearen eskola-arrakasta bermatzea”.

Gure hezkuntza sistemak aldaketa sakon batzuk egiteko premia badauka. Utz ditzagun adabakiak eta hari zuriak praka beltzetan.

A ereduko traje honi adabaki berri pare bat erantsita berri-berria geratuko zait. (Argazkia by Minette Layne, Flckr, CC Aitortu-EzMerkataritzarako)

(1) ISEI-IVEIko txostenen arabera proba bat A eredukoentzat diseinatu zen eta beste proba mota bat besteentzat baina…

(2) Susmoa daukat zenbait B eredutan A eredurako diseinaturik zegoen euskara proba pasatu zitzaiela. B ereduak direnak izenez, izanez, A ereduak izaten dira edo D ereduak, edo tartean dagoen espektroko edozer.

Comments

Apurka askatzen doa 
aurtengo lokarria.
urte berriak aseko
premi denen egarria.
Hamabiak iristean,
erne izan belarria.
Dilin-dalan hasiko da
itxaropen zintzarria.
Solomillo ta bixigu,
sabel ertzeko larria.
Jo ta su desafinatuz,
urratzen da eztarria.
Agur urte zahar loriatsu,
agur urte zahar gorria.
Ea denok hasten dugun
hanka onakin berria.
 
(Nekane Gonzalezen bertsoa internetetik hartua eta moldatua. Habaneraren doinua)

Ondo hasi 2010. URTE BERRI ON. 
 

Comments

"Euskara eta libertadea elkarrekin lotu nahi ditugu", esan zuen Patxi Lopez lehendakariak abenduaren hiruan, Loiolako Santutegian irakurri zuen Euskararen Eguneko adierazpen instituzionalaren lehen-lehenengotik.

Euskararen eta libertatearen arteko lotura bilatu. Lehen begiratuan, ederra ematen du.

Euskara eta libertadea: bakoitza bere bidetik doaz, itxuraz. Larria behar luke, nonahiko bandatik begiratzen zaiolarik ere. Aurreiritzi arriskutsu baten espresioa da, ordea. Aipatu adierazpen instituzionalak badu gisa bereko perla gehiago -nire ustez, hasierako hori bezain lor larrikoak-, baina lehendabiziko hitz horien haritik egingo dut tira, bere horretan ere badu-eta zer josi nahikoa.

Koldo Mitxelenaren hitzak aintzat hartzen ez dituen baten esana ematen du, nolanahi ere:

"Bitartekoa da hizkuntza, ez ontzia: hizkuntzak ez du deus barrenen eta zernahi izan dezake".

Mendeari mende, gure hizkuntza -munduko hizkuntza guztiak bezalaxe- egoera eta abagune historiko askoren lekukoa izan da mugaren alde bietako euskararen lurraldeetan. Ez, ordea, lekukoa bakarrik. Euskal hiztunen, beren hizkuntzari bizkarra erakutsi diotenen eta beste hizkuntzetako auzoen jarrera izan da askatasunarekin edo askatasun ezarekin zer ikusia izan duena, ez euskara bera.

Herritarren borondatea banderatzat hartzen duen batek aratz-aratz eduki beharko lukeen kontua da. Bestela, zer? Suposatu behar da gaztelania estigmatizatu beharko genukeela eta esan askatasunari bizkarra eman ziola frankismoaren garaian? Zilegi litzaidake esatea gaztelania eta askatasuna ez zeudela elkarrekin lotuta frankismoak fusilatutakoen azken hitzetan, kartzeletako patioan presoek elkarri ematen zizkioten animuetan, atzerrira ihesean joandako langileen jardunean, idazleen obran? Berrogei urte beltzetako jardun egunerokoan?

Espainiako gizartea zen askatasun faltan zegoena. Gaztelaniak, ordea, zernahitarako balio izaten segitzen zuen: borrero ankerrenen bilania handienetarako; baita frankismoa -atzokoa eta gaurkoa- infernuko zulora botatzen saiatzeko ere:

"Cuando la tierra llena de párpados mojados /se haga ceniza y duro aire cernido, /y los terrones secos y las aguas, /los pozos, los metales, / por fin devuelvan sus gastados muertos,/ quiero una oreja, un ojo, / un corazón herido dando tumbos, / un hueco de puñal hace ya tiempo hundido" (Pablo Neruda).

Fidelen Kuba, milikoen Argentina, Pinocheten Txile... Defizita ez da -nork esan lezake kontrakorik- gaztelaniaren eta askatasunaren arteko loturarena.

Orain gutxi, Interekonomia telebistako gorotza ezagutu nuen. Egun hauetan Madrilen izan naiz. Hotelean, Telemadrid piztu nuen. Esaten zituztenak entzunda, lehendakariaren hitzak etorri zitzaizkidan burura. Ukitu txiki bat eginda dakartzat hona: "Gaztelania eta libertadea elkarrekin lotu nahi ditugu...". Lehendakaria ez litzateke horrelakorik esatera ausartuko, are gutxiago adierazpen instituzional batean.

Aske naiz euskaraz zein gaztelaniaz.

Egia da bata zein bestea egiterakoan ez naizela nahi nukeen bezain aske, baina nirea da kulpa, ez hizkuntzena.
 

Askatasunarena ez baita euskararen edo gaztelaniaren auzia. Hori garbi ez duena askatasun falta gizentzen ari da.

(Anjel Lertxundi)  

Comments

" (...) Nik Markos izenpetu nuen, k-z, betiko legez, inongo asmo matxino abertzalerik gabe, beti erakutsi didatelako horrela. Orduan poliziak begietara gogorki begiratu eta sakon, oso sakon mintzatu zitzaidan: Te has equivocado, Markos se escribe con c de cabrón."

Pasarte horretaz gogoratu naiz Gasteizko zinemetan, Florida eta Guridietan, Kultura Bonoaren publizitatea ikusi dudanean: “En los cines Florida y Guridi el Bono Cultura será canjeable por 8 vales de entradas de cine“. Batean eta bestean, bi zinemetako erakusleihoetan hogeita hamalau ohar daude, denak gaztelaniaz. Euskaraz bat ere ez.

Kultura Sailak programari buruz Interneten ezarri duen informazioan, bestalde, honakoa irakur daiteke, kanpainarekin bat egiten duten establezimenduen konpromisoak direla eta: 

Hitzarmenari atxikitzen zaion enpresak konpromisoa hartuko du publizitate-materialak jasotzeko, bai eta establezimenduan, ongi ikusteko toki batean, jartzeko. 

Eusko Jaurlaritza kanpainaren bultzatzailea den aldetik, eta gainera dirua berak jartzen duenez, faltan bota dut beste batzuetan txertatzen den eranskin bat parrafo horretan, adibidez: 

(…) bai eta iragarki eta publizitatean bi hizkuntza ofizialak erabiltzeko konpromisoa ere. 

Jaurlaritzaren “despistea” izan den edo zinema-areto horien jabeen zabarkeria? Ez dakit, edozer espero baitaiteke hogei urte baino gehiago atari-atarian "Sarrerak argotuta (sic)" lotsatu gabe erakusten duenarengandik.

Comments

  Zenbat diru jarri beharko genuke urtero derrigorrez erosi beharrekoa ez zaigun argitalpen baterako? Denak daude -goizago edo beranduago- Interneten/sarean. Bada, egia da hori ere, herriaren zati bat informazio digitalarekin elikatzen ez dena, oraindik ere betiko eran dabilena egunkaria irakurtzeko errituekin (mahai gainean orriak ireki, eta kafe usainean irakurri).

 Areago: euskal prentsa/aldizkarien kontsumitzaileak sareko bezeroak ere badira gehienbat; eta ondorioz, erosi edo harpidedun izan beharraren premiarik ez dute. Irudipena dut –eta Patxik hala zioen- militantismo hutsaren lotura baino ez zaigula gelditzen aldizkariak edo egunkariak erostean, eta behar bada kontzeptu eta jarrera horiek ere orraztu edo birdefinitu beharko genituzkeela.

Comments

Asteazken gaua, Dinamo Kiev-Bartzelona futbol partida bukatu eta gero. Pep Guardiola, katalanen entrenatzailea, hedabideen aurrera azaldu da. Kataluniatik Ukrainara joandako kazetariak daude bertan, eta galderak egin dizkiote, katalanez. Guardiolak normal erantzun die, katalanez. Nazioarteko agerraldi batean zergatik ari den katalanez galdetu diote orduan beste kazetari batzuek. Entrenatzailea argi mintzatu da: «Herri bat gara, berezko hizkuntza duena, eta kanpora irteten garenean hizkuntza hori erabiltzen dugu horretan mintzatzen garenok».

Biharamunean Espainiako egunkarietan agertu da albistea eta, horrekin batera, kritika. Guardiolaren portaera ez omen da zuzena izan, informaziorako eskubidea urratu baitie katalanez ez dakiten kazetariei. UEFAk ez omen zuen katalanezko itzulpena egingo zuenik. Nazioarteko kirol erakundeak Europako herrien nortasuna kontuan hartu ez izanaren erantzukizuna Guardiolarena izango balitz bezala.  

Beharbada hurrengoan espainiera-ukrainerazko itzulpena egiten duena barik, katalanetik ukrainerara eta espainieratik ukrainerara itzultzen dakiena aukeratuko du UEFAk txapeldunen entrenatzailearen hitzak ulertzeko. Ez da hain zaila izango Katalunian bizi diren ukrainarren artean bilatzen hasiz gero. Izan ere, Kieven, Bartzelona barik, Danimarkako talde bat izan balitz, hantxe izango zuten itzultzailea, herri horretako hizkuntzak katalanak baino hiztun gutxiago izan arren. Zeren Danimarkako kirol kazetari batek ez dio FC Kopenhageneko entrenatzaileari daniera ez den beste hizkuntza batez hitz egingo, Kieven egonagatik ere. Espainiako edo Frantziako kazetariak ere ez dira hizkuntzaz aldatzen Istanbulen edo Berlinen haien entrenatzaile edo gobernuburuekin ari direnean. Edozein estaturen ordezkariari bermatzen zaio itzultzailea izatea. Independentzia zertarako nahi dugun galdetuko digute gero.  

Bestalde, alde ederra Guardiolaren eta hemengo entrenatzaile famatu baten artean. Gure euskal erdalduna Bartzelonara joan da taldearekin, eta prentsa aretoan jende asko katalanez ari dela ikusita, ez da hasi, ba, euskaraz dakienaren itxura egiten! Hango batek euskaraz dakien galdetu, eta berak baietz. Jokalari bati deitu eta honelaxe hasi zaio, lasai asko: «Ekarri sua, Gernikako Arbola da bedeinkatua...». Pailazokeria duela urte batzuk gertatu zen. Ateraldia kontatu zigutenean, barre egin genuen. Barre haren pailazokeriari eta, ohartu gabe, barre geure buruari. Geure hizkuntzari. Halakoxeak gara euskaldun kolonizatuok.  
 

Bartzelonako entrenatzailearen jokaera independentistatzat jo du Madrilgo egunkari batek. Guardiolak ez du inoiz esan independentista denik, baina katalanez normaltasunez hitz egitea independentista izatea da, zenbaiten ustez. Katalunian bada ekuazio horren balioa ukatzen duenik: jende hori katalanez mintzo da beti, baina ez da beti independentista. Euskal Herrian, ostera, kontrako jokaeraren adibide ugari ditugu: independentistak izan arren, eguneroko praxian unionistekin bat egiten dute euskaldun askok, beren artean erdaraz ari direnean. Independentziaren alde daude, baina independentziaren kontra ari dira, haien hizkuntz joerak eta ohiturek espainolago edo frantsesago bihurtzen gaituztelako. Zertarako itzultzailerik geure artean erdaraz hain ondo eta, batez ere, hain gustura moldatzen bagara? Ekarri sua, Gernikako Arbola da bedeinkatua...

Jose Mari Pastor

Comments

Egunkariako auzi lotsagarri/ lotsagabeak aurrera darrai. Auzipetutakoak, euskal kulturgile ezagunak guztiak, Madrilen izan dira atzo Espainiako Auzitegian, bertako epaileen galderei erantzuten. Inoiz-gutxitan bezala, Erabakitzeko eskubidea defendatzen duten alderdi eta sindikatu guztietako ordezkariak bertan izan dira, batera, auzipetuoi babesa emateko.

Tirakan auziari buruz idatzia prestatzen hasita geunden, baina Mariano Ferrer kazetariak (gaztelaniaz) argitaratutako beste hau aurkitu dugu, eta gure blogera ekarri, oso argibide zuzenak ematen dituela iruditu zaigu eta. Egunkaria, libre!    

Egunkaria eta Sta Luzia

(Mariano Ferrer-ek idatzitako gutunetik) 

ETAri leporatutako agiri anonimo batzuetan oinarrituta, Del Olmo epaileak Egunkaria ETAren egiturakoa zela ondorioztatu eta euskarazko kazeta bakarra itxi zuenetik badi ra urte batzuk. Epailearen arabera ETAk Egunkaria erabiltzen zuen bere jarduna finanzatzeko eta justifikatzeko nahiz diruak zuritzeko eta.  Ez du oraindik frogarik bat ere aurkeztu, eta zabaldu den susmoa da Egunkaria itxi zuela, ez horretarako motiboak zeuzkalako, motiboak bilatzeko baizik. Auzia gertutik ezagutzen ez duenak pentsa dezake jarrera interesatua dela nirea, zaila baita sinisten, auzia abian jarri zutenetik zazpi urte igaro direlarik, akusazioak orduko paperak beste oinarririk aurkeztu ez izana. Baina hala da. Izan ere, Fiskalak berak auzia aldi baterako bertan behera uzteko eskatu zuen 2006an, eta 2009ko uztailean, behin betiko bertan behera uzteko eskaria berretsi du, ez baitu akusazioari eusteko fundamentuzko inongo motiborik aurkitu. 

Honakoak dira auzia bertan behera uztea eskatzeko Fiskaltzak emandako arrazoiak: 

- Ez da frogatu Egunkariak ETA finantzatu zuenik edo bere diruak zuritu zituenik, gainera, ez da agertu ETA eta Egunkariaren arteko harremana egiaztatuko lukeen inongo agiririk.

- Egunkaria ixteko erabilitakoa giriak, akusazioak esandakoaz oso bestela uler daitezke. Gehienez ere, agiriotatik ondoriozta liteke ETAk Egunkariaren gorabehera batzuen berri bazuela, baina inola zere Egunkariaren kontrola.

- Ez dago Egunkarian argitaratutako berririk, editorialik edo artikulurik ETAri justifikazio ideologikoa eman dionik.  

Horren guztiaren ondorioz, horra Fiskalak luzatutako galdera: Zertarako behar zuen  ETAk Egunkaria, bere finantzaziorako, diru zuriketarako edo legitimaziorako erabiltzen ez bazuen? 

Orduan zergatik auziperatu ditu Otamendi eta enparauak Espainiako Auzitegiak?

Beharbada, Egunkaria itxi zutenetik zazpi urte joan direnean kasua bertan behera uztea, erabaki funtsik gabea izan zela onartzea litzatekeelako? Auziperatuz gero, nahiz eta akusatuei absoluzioa eman, burututako hanka sartzea disimulatuko lukete behintzat. Beste arrazoi bat izan liteke epaiketa erabiltzea auzipetuek exigitu dezaketen indemnizazioari ixkin egiteko… 

Bada Auzitegi horrek erantzun beharko lukeen beste galdera bat ere: Zein da aldea Martxelo Otamendik zuzendutako Egunkariaren eta Martxelo Otamendi berberak, jende berberarekin eta leku berean zuzendutako berriaren artean?

Nahikoa lan badu Sta Luziak Auzitegi horretako kideen ikusmena artatzen… 

Comments

Euskaraz apenas dakien lehendakari honek, euskara eta libertadea “elkarrekin lotu”..., “euskal kultura demokratikoa, tolerantea eta aurreiritzi gabea bultzatu nahi omen du”.

Comments

 Halere, aurton ere gogo bera nuen, berariaz adierazi ez arren: Maialenek irabaztea.

Bada, irabazi du eta poz handia sentitu dut. Baina ez soilik Maialenek irabazi duelako; igandean BECen gertatutako guztiak eragiten dit poz handia .

Emakume bat, lehen aldiz, EHko bertso txapelketako txapelduna; belaunaldi arteko transmizio dotorea; apaltasuna; lankidetzarako eta auzolanerako eredu bikaina; ausardia gaiak lantzerakoan...

Lankidetzan oinarritutako eredu arrakastatsu bat aurkeztu digute bertsolariek. Horretan oinarrituta lan egiteko modu ezberdinak badaudela aldarrikatu dute. Idazketa elebidunera ekarrita, lankidetzan oinarritutako lan-molde berria.

Are gehiago, gaur egun, indar-metaketaz horrenbeste hitz egiten ari garen honetan, BECekoa ikusita esango nuke bertsolariak aholkulari bikainak izango liratekeela indar-metaketan aritu nahi duten eragile guztientzat. Badugu non ikasi.

Zorionak Maialeni eta bertsolari elkarte osoari!!! 

Comments

   Eusko Legebiltzarrak urriaren 28 eta 29an jardunaldi batzuk egin zituen Euskararen inguruan "Euskara Gutxituak Administrazioan" izenburua zutenak. Jardunaldi horietan parte hartzeko aukera izan genuen Eneko Oregik eta biok arau-idazketa elebidunaren beharraz hitz egiteko. 

Enekok, IVAPeko Itzultzaileen Zerbitzu-burua izanik, ondo ezagutzen ditu euskarazko lege-testuen historia, eta horri errepasoa egin ondoren, azken hogeita hamar urteetako itzulpegintzaz egin zuen gogoeta. Bere ondorioa: itzulpengintzaz haratago, beste urrats bat eman behar dugu araugintzan idazketa elebidunaren haritik. 

Nik ikuspegi juridikoago bat jorratu nahi izan nuen, formazioz hori baita nire berezko esparrua. Horrela, arauen idazketarako tekniken eskutik bidai bat egitea proposatu nien entzuleei. Lehenbizi teknika horien jaioterrira joan ginen, Francisco Laportaren eskutik arau-idazketaren zergatia ulertzeko. Izan ere, arau-idazketarako teknikak sortu ziren nolabait legelarioi errieta egiteko, gero eta ilunago eta zailago idazten baitugu.

  Autokritika hori egin ondoren, Europar Batasunera abiatu ginen, idazketa teknika horiek nola jaso diren ikusteko. 1998. urteko Jarraibide batzuk arautzen dute gai hau eta arauak argitaratzen diren hizkuntza guztietan segurtasun juridikoaren printzipioa zaintzea eta bermatzea dute helburu. 

Europar testu inguru horretatik heldu genion Euskal Autonomia Erkidegoko araugintza-prozedura arautzen duen legeari, hots, 8/2003 LEGEA, abenduaren 22koa, Xedapen Orokorrak Egiteko Prozedurarena. Euskaldunak Europan bizi arren eta gero eta eleanitzagoak izan arren, deigarria da nola Euskal Autonomia Erkidegoko araugintza-prozeduraren Legeak hizkuntza ofizialei jartzen dien arreta eskasa. Hura euskaraz eta gaztelaniaz argitaratua izatetik aparte, ezer ere ez. 

Euskal Autonomia Estatutuak euskara eta gaztelaniaren arteko koofizialtasuna du ezarrita, baita legegintzan ere (EAEren 6. art eta 10/1982 Euskareren legearen 8 art[1].). Hala ere, EAEko xedapen orokorrak egiteko prozedura arautzen duen lege horretan legeen elebitasunak ez ditu jasotzen eduki beharko lituzkeen ondorioak, bai araugintza-prozeduran zehar, bai testuen egituran, bai lankidetza-ereduetan eta abar. Hutsune nabarmena du arlo horretan. 

 Lege horrek arautzen duen prozedura Andaluziako Legebiltzarrak edo Espainiako Gorte Nagusiek onartutako legean azal zitekeen, hau da, elebakarrak diren erakunde batek egina dirudi. Baina EAEn bi dira hizkuntza ofizialak Autonomia Estatutuaren 6, artikuluaren arabera: euskara eta gaztelania; euskara izanik, gainera, Euskal Herriko berezko hizkuntza edo hizkuntza propioa.

 Bi izanik Euskal Autonomia Erkidegoko hizkuntza ofizialak, bi hizkuntza horiek behar bezala hartu behar dira kontuan legeak eta gainontzeko arauak egiteko prozeduran. Penaz diot: aukera paregabea galdu zen 2003an Europan jadanik 1998tik aurrera,  eta Nazioartean –aurrerago ikusiko dugunez– bereziki 2000. urtetik aurrera, araugintza eleanitzaren inguruan zegoen eztabaidaz jabetzeko eta gureganatzeko.  

Kritika hori bideratu nahia edo, nazioarteari begiratu genion ondoren. Esperientzia oso interesgarriak daude elebidunak diren gizarte eta erakundeetan, hala nola, Kanadan, Belgikan, Nazioarteko Lan Erakundean, Hong Kongen. Esperientzia horietatik guztietatik hainbat ondorio interesgarri ateratzen dira.

Laburbilduz, honako hauek aipatuko genituzke: Batetik, elebitasunak eskatzen du hizkuntza ofizial bakoitzean idatzitako lege-testuek autonomia osoa izan behar dutela aplikatu eta interpretatzerakoan, eta bata ez dela bestearen menpeko izan behar. Hori hala izan dadin neurri zehatzak hartu beharko dira lege-testua idazteko orduan eta ondoren ere bai. Bigarrenik, hizkuntza ofizialetan idatzitako lege-testuen baliokidetza printzipioak ez du ezinbestez hitzez hitzezko itzulpena eskatzen. Horren ordez, hizkuntza bakoitzaren berezitasunak kontuan hartu behar dira edukia antolatzeko orduan, nahiz eta mezua bi bertsioetan bera izan behar den. Hirugarrenik, baliokidetza printzipioak zenbait ondorio ditu testuen egituran eta lege-testuak egiteko prozeduran. Eta azkenik, korredakzioa da teknikaririk egokiena, nahiz eta beti ezin omen den erabili.  

Gizarte eta erakunde elebidunetan, beraz, arauak idazketa elebidunaren bidez lantzen dira eta, horren bidez oreka bilatzen du ofizialtasuna eta segurtasun juridikoaren artean. Horretarako, besteak beste, legelari eta hizkuntzalarien arteko lankidetza estua sortu eta arautzen da.  

Gaiak gure ustez bereziko interesa du eta dagokionak arreta jarri beharko lioke, behar bezala landu eta antolatzeko. Baliabidea teknikoak eta pertsonalak baditugu, bikainak esango genuke gainera;  nondik ikasi ere badugu, bai etxeko iturritik (idazle klasikoen testuetan hizkuntza garbiaren gaineko kezka azaltzen da) bai kanpokotik.

Gure artean , ordea,  ez dugu oraindik eredu zehatzik, baina lankidetzaren bidez lor daiteke. Lanean jarri behar dugu eta horretarako gai honetan ardura duzuenok prest gaituzue bai teknikariak eta bai itzultzaileak. Gutxienez 10 urte pasatzen utzi ditugu Europan eta munduan gai honi normaltasunez aztertzeari ekin zaionetik eta beste batzuek aurrea hartu digute; aurrerantzean ez dezagun denbora alferrik gal, arren. 

Comments

Euskararen Egunak ez dira oraingo kontu berriak, bart asmatuak, ez gure herrialdean ez Euskal Herrian. Nork bere hizkuntzaren aldeko ekintzak ez dira arrotzak beste zenbait leku eta naziotan ere. Munduan lau bazterretako jendeak bere hizkuntza goratzeko askotariko ekitaldiak eginak ditu aspaldidanik.
Gure hizkuntzari dagokionez, lehenengo Euskararen Eguna 1949ko abenduaren 3an egin zen. Francoren diktadura garaia tarteko, Iparraldean eta Amerikako zenbait lekutan ospatu zen, Eusko Ikaskuntzaren eraginez. 1918an sortutako erakundeak etorkizuneko euskal unibertsitatearen diseinua egin zuen, autonomia estatutuaren testua idatzi, uda ikastaroak antolatu, Euskaltzaindiaren sorrera bultzatu, ikastoletarako testu-liburuak argitaratu e.a. Gainera, sei biltzar ere burutu zituen aldian aldiko aditu eta ikertzailerik puntakoenak bildurik.
Eusko Ikaskuntzak euskal gizartearen arlo denetara zabaldu nahi izan zuen euskal kulturari buruzko kezka eta, Euskaltzaleak Bazkunak bitarte, antzerti eta olerti egunak, bertsolari egunak eta gisakoak antolatu izan zituen.
Bistan denez, Eusko Ikaskuntzaren ekimenak bertan behera geratu ziren Espainiako Gerra Zibilaren eta gerra ostearen ondorioz. Iparraldean, erakundearen sua pizturik iraunarazten jardun zuen Joxe Miel Barandiaranek, eta Nazioarteko Eusko Ikaskuntza bultzatu zuen. Horrela, beste bi biltzar ere egin zituen instituzioak, bata Miarritzen 1948an eta bestea Baionan 1954ean. 1948an, bestalde, Iparraldeko Euskaltzaleen Biltzarra ere lanean hasi zen eta euskararen aldeko kultur ekitaldiak berpiztu egin ziren.
Ekimen hauek denek Euskararen Eguna aldarrikatzera bultzatu zuten Nazioarteko Eusko Ikaskuntza 1949ko abenduaren 3arekin batera. Harrezkero, ospakizunak egun horixe izan du egutegian.

“1949ko abenduaren 3koa
da lehenengo Euskararen Eguna”

Euskal Herrian ez ezik, Parisen, Mexikon, Caracasen, New Yorken eta bestetan ere ospatu zen Euskararen Eguna. Geroztik, diasporako hainbat lekutan urtero egin da nola-halako ospakizuna, Xabierko Frantziskoren egunarekin batera betiere.

1995ean, Kanpoko Gizataldeen Lehen Mundu Biltzarrean, Uruguaiko ordezkaritzak eguna berrindartzeko proposamena egin zuen. Diasporako euskaldunek egun handitzat zutena Euskararen Egun ofizial izendatzeko eskatu zuten uruguaiarrek.
Eusko Jaurlaritzak eta Euskaltzaindiak ontzat eman zuten proposamena eta abenduaren 3a, Xabierko Frantziskoren eguna, Nazioarteko Euskararen Eguna izendatzea erabaki zuten.

Comments

Hurrengo egunetan Urdaibaiko Patronatora,Hezkuntza Sailera, Arrantza eta Nekazaritza Sailera eta Kultura Sailera bideratuko dugu sinadura-bilketa. Adi egon.

Nolanahi ere, zuzenean gurekin harremanetan jarri nahi izanez gero, 18184  telefono luzapenera dei dezakezu edo mezua bidali z-nikolas@ej-gv.es helbidera.

Gogoratzen dizuegu urteberriarekin batera bilera bat deituko dugula denon artean erabaki dezagun nola eta noiz aurkeztu gure ekimena.

Jarraituko du...

Comments

Eusko Legebiltzarrak urriaren 28 eta 29an jardunaldi batzuk egin zituen Euskararen inguruan, Europako Hizkuntza Gutxituen esparru juridikotik aztertuta. Izenburua: Hizkuntza Gutxituak Administrazioan. Jardunaldi horietan parte hartzeko aukera izan genuen Eneko Oregik eta biok arau-idazketa elebidunaren beharraz hitz egiteko. Enekok, IVAPeko Itzultzaileen Zerbitzu-burua izanik, ondo ezagutzen ditu euskarazko lege-testuen historia, eta horri errepasoa egin ondoren, azken hogeita hamar urteetako itzulpegintzaz egin zuen gogoeta. Bere ondorioa: itzulpengintzaz haratago, beste urrats bat eman behar dugu araugintzan idazketa elebidunaren haritik. 

Ondoren duzue Enekoren hitzaldia oso-osorik.     

KORREDAKZIOA ARAUGINTZAN

Comments

Ez naiz ohitzen argazkiko mutila telebistan erdaraz entzuten. Ez gaizki egiten duelako, oso aurkezle ona iruditzen baizait, bai erdaraz bai euskaraz. Orduan, galdetzen diot nire buruari, zer estrategia darabilgu herri honetan, telebistako esatari onenak gaztelaniaz lanean jartzen baditugu?

 Ibai-arro batetik beste arro batera egindako ur-masaren aldaketari deritzo normalean "transvase" gaztelaniaz. Oso eztabaidatuak izaten dira, arro emaileko biztanleek eman bai baina ez dutelako ordainetan ezer jasotzen. (Oso famatua izan zen, adibidez, PPk proposatutako Ebro ibaiaren transbasea, alegia, Mediterraneo hegoaldeko beste arro batzuk urez hornitzeko proposamena, gero PSOEk gerarazi zuena.)

Hizkuntzekin ere halatsu. Hiztun komunitateetan ere izaten dira transbase esanguratsuak; hobeto esanda, komunitate horien esku eta zerbitzura dauden hedabideetan. Gurean azkenengoz gertatu dena, nik dakidala, Asier Odriozola aurkezlea ETB1eko Gaur Egun utzi eta ETB2ko Teleberrira joan dela.

Ez du zalaparta handirik piztu. Normala da, gehienok beste plaza zurrunbilotsuago batzuetan jartzen dugulako begia. Baina nik hor, tantaka, jario kezkagarri bat somatzen dut ETB1-ETB2ren arteko aurkezle-esatarien trukean. Tranbasea emankor doa euskaratik gaztelaniara, oker ez banago (ez ditut nik ordu asko pasatzen pantallari begira): Asier Aranguren, Urko Aristi, orain Asier Odriozola, eta ahaztuko dudan besteren bat. Gaztelaniatik euskarara, ordez, ur-xirripa mehe dugu tranbasea: Jorge Cerrato da korronte biziaren aurka urak zentzu horretan pasa diztuztenen kandidatuetarako bururatzen zaidan bakarra (zuzendu nazazue oker banabil, mesedez). Zergatik? Ez al litzateke albiste pozgarria izango Ana Urrutia ETB1ean ikustea eguraldiari buruzko iragarpenak euskaraz egiten, edo Afrika Baeta euskarazko albistegian? Noiz holakorik? 

Telebistatik irratira salto egiten badugu, egoera ona edo txarra izango da, nondik begiratzen zaion. Harako taula famatuari erreparatuz gero, ikusten da tertuliakide izarretako batzuk euskaldun jantzi eta “distiratsuak” direla. Berdin eman lezakete argia euskaraz edo gaztelaniaz, baina bigarren horretan entzuten ditugu maizago. Ez al da absurdo xamarra? Komunitate txikia gara, baliabidez eta jendez juxtu antxean dabilena; eta indartsu eta bizi-bizi dabilen hizkuntza gizentzen dugu, maiz, alegiazko beste “interes” inportanteagoen amoreagatik.  

Hedabideetan, blogetan, politikarien plazetan… euskarazko arroan behar luketen asko ikusten ditut patxada ederrean erdal ibaietan murgilduta, gustora plista-plista audientzien emaitza ikusgarrien abaroan, gure akuifero urria hortxe bizirauteko ahaleginean dagoen bitartean .  

Comments