UGTren iritzia: "Podrían estudiar un Plan para que los altos cargos que tengan cerebro lo usen, que pagamos todos.Y para indicar que lo están intentando podrían ponerse displays como: GAUR ERE SAIATUKO NAIZ NEURONAZ. Y para que la gente tenga paciencia con ellos: TENTELA, GARUNAK ERABILI GABE. O, para no ser sexistas: TUNTUNA, HOBETZEN NAIZ GUZTION DIRUAZ.  Y, por si quieren seguir con la política de “normalización” lingüística por la vía de la imposición, y para que resulte lo más antinatural del mundo, pero puedan justificar que le sacan partido a los gastos en Educación, una idea: poner a las puertas de los Institutos y Colegios con modelos B y D unos controladores lingüísticos, la “gendarmería del euskara”, el “gran hermano euskararen aldekoa”… ¡Si sólo falta eso! Aski da!  Hori inposizio nazkagarria!Sailetako trebatzaileekin nahikoa zen!"

Comments

Azkenik, aurreko astean, uztailaren 10ean hain zuzen, IV. Plangintzaldia (2008-2012) aurkeztu zen. Bere xedea Eusko Jaurlaritzan euskara lan-jardunerako hizkuntza bihurtzea da, herritar euskaldunei zerbitzu-hizkuntza aukeratzea bideragarri egiteko.

IV. Plangintzaldiak aldaketa nabarmenak dakartza, baina garrantzitsuena gure ustez sakoneko filosofian dakarren aldaketa da: Jaurlaritzak euskararen ezagutza bultzatzetik batez ere, euskararen erabilera bultzatzeko jauzia egiten du plangintzaldi berri honetan eta behingoan jabetu da euskararen erabilera dela etorkizunaren giltzarri. Administrazioak jarrera aktiboa hartuko du euskararen erabilera sustatzeko lanean; hizkuntza ofiziala erabiltzeko irizpide argiak emango ditu; lehentasuna emango zaio sortze-lanari, gaitasuna duen orok bere lana euskaraz ere egiteari; itzulpenari neurrizko tokia bilatuko zaio; idazketa elebidunaz hitz egiten hasiko da; aldizkari, liburu, ikerketa-lan eta antzekoak bi hizkuntzetan plazaratzeko beste bide batzuk azalduko dira…. Lan handia dago egiteko, bai arduradun politikoen partetik bai langileon partetik ere bai. Jabetzen gara, IV. Plangintzaldiak aukera berriak baino ez dituela zabaldu eta lana denok auzolanean egin beharko dugula. Auzolanik gabe ibilbide luzerik ezin egingo da planteamendu berriaren itzalean ere, baina jakina, auzolana eskatzeaz gain, gerta dadin baldintzak eta giroa lantzea ezinbestekoa da. Langileen ordezkari diren sindikatuei ez dirudi eskua behar bezala luzatu zaienik, euren kritikei erreparatuta behintzat. Legeak ezarritako bidea, besterik ez baliatu izana, ez da abiapuntu egokia sindikatuen (batzuen) aldetik laguntzarik jasoko bada. Batzorde Iraunkorrean izango luketen ordezkaritza ere, ez dirudi nahikoa denik. HPSko arduradunen apustua ausarta da, baina babes zabala eta inplikazio maila dezentekoa ezinbestekoak ditu langileon eta arduradun politikoen aldetik, eta horiek oraindik ez daude behar bezala landuta, irudi denez. Langileon esku dago neurri handi batean plan honen bideragarritasuna, baina beste horrenbeste edo gehiago, arduradun politikoen esku dago; alabaina, ez dirudi hauen laguntza bermatzeko aurreikusitako neurriak behar adinakoak direnik. Administrazio Orokorreko langileak bezainbeste eta gehiago, arduradun politikoak behar lukete erabilera planen protagonista. Erabileraren ardura guztia soilik langileen gain jarrita, porrota segurua litzateke. Ikuskizun daude, herri honetako administrazio nagusiko arduradun politikoen erantzuna eta jarrera. Bestalde, HPSri eta Kultura sailari baino gehiago, Ogasun eta Herri Administrazio sailari, eskatu behar zaio herri administrazioa euskalduntzeko konpromiso eta lan handiagoa, LAB Sindikatuak adierazi duen gisan, izan ere, Herri-Administrazioak aitzindari izan behar baitu euskararen normalizazioan, areago beste administrazioen aurrean. Tirakakideok ilusioz begiratzen diogu datorren lau urtekoari, baina uste dugu lan handia dagoela egiteko oraindik, eta eragile gehiagoren parte hartze zuzena ezinbestekoa dela plangintza molde berriak arrakastarik izango badu. Garaiz gaude, baldin eta alde guztietatik borondatea eta gogoa jartzen badira. Euskaraz jardun nahi dugun langileon laguntza eta bultzada ezinbestekoak izango dira. Gu geu ez gara beste batzuen erantzunaren zain egongo. Euskaraz bizitzeko aukerak nahi eta behar ditugu. Plan berriak aukerak zabaltzen dituela uste dugu. Bere akatsak akats, planean gogoz parte hartzera eta bultzatzera deitu nahi genituzke lankide euskaltzaleak, jarrera kritiko batetik bada ere. Administrazio astun honetako makineria mugiarazten hasteko aukera dugulakoan gaude.

Comments

 Hizkuntzen estetika 

Nafarroako Parlamentuak Baluarte kongresu jauregia eta auditoriuma ele biz errotulatzeko eskatu Foru Gobernuari. Eta UPNko agintariek eraikina diseinatu zuen arkitektoari, Patxi Mangadori, aldaketa horren inguruko txostena galdegin diote. Mangadok erantzun du fatxadan euskarazko errotulazioa gehitzeak konposizioa «birrindu» eginen lukeela, «ikaragarri gaizki» geratuko litzatekeela.

 Harrapazak, Txiribiton! Baluarteren parean Corte Inglesen eraikin zurruna altxatu zutelarik, Mangadok ez zuen txintik esan. Nonbait, haren aburuz, Corte Inglesen neoizko argiek distira dotorea ematen diote kongresu jauregiari. Ikurren Foru Legea aplikatuz Baluarteren fatxadan, Nafarroako eraikin guztietan bezala, Espainiako bandera erraldoia paratu zutelarik, hitz erdirik ez genion entzun. Seguru asko, haren irudikoz piperpotoa ederki geratzen da auditoriumaren fatxada egiteko Zimbawetik ekarri zuten granito beltzaren gainean. Baina orain sekulakoak eta bi esan ditu bere obraren fatxadan euskara sartu dutela eta. Corte Inglesen eraikina baino zurrunago izan behar duzu, larrua Zimbaweko granito beltza baino gogorragoa eduki behar duzu euskarazko 28 hizkiz fatxada «birrindu» eginen luketela esateko. Batek daki zergatik, baina Mangadoren azken adierazpenon berri eduki bezain pronto, 2006an, Espainiako Armadaren Egunean egin eta esan zituenekin akordatu gara: zibila izanagatik ere beste zenbait nafar itzal handikorekin batera Espainiako bandera zin egin zuen, eta jarraian azaldu zuen «nazionalismoen aurka» dagoelako egin zuela egin zuena. Nazionalismoaren aurka egiteko Espainiako bandera zin egin zuen! To eta no! Gizon Jakintsuak ez zukeen asmatuko munduko herritarra dela adierazteko ekitaldi hoberik. Eta Gizon Jakintsuak Mangadoren aburuarekin bat eginen zukeen: euskara ez da batere modernoa, batere estetikoa, edozein fatxada birrindu egiten du.

Comments

 Argia, 2132 zk.

"Eusko Jaurlaritzako langileak dira. Euskarak administrazioan bizi duen egoera ikusita Tiraka bloga sortu zuten, euren kezkak azaltzeko gunea. Eta denek batean erantzun digute, besteak beste, beraien lan esparruan langileek hizkuntzarekiko zer-nolako jarrera duten. Alabaina, euskal gizarte osoari ere zuzentzen diete begirada, herritarron konpromisoa eskatuz."

Noiz erabaki zenuten euskarak administrazioan bizi zuen egoera salatzeko garaia zela?

Euskaldunon Egunkariaren itxiera eta Administrazioan Euskararen Erabilera Normalizatzeko II. Planaren balorazioa eta III.aren atariko lanak eman zirenean. Iruditu zitzaigun euskaldungoa mugiaraztea oso zaila dela eta aldi berean, euskara planen zenbait atal aski orokorrak zirela.

Administrazioak euskara kudeatzeko duen modua azaltzen duzue blogean. Badirudi egoera oso txarra dela. Errealitatea halakoa da ala ikuspegi ezkorregia duzue?

Norbaitek esan zuen komeni dela diagnostiko gordin bat egitea, nahiz eta ezkorra izan, hortik aurrerako estrategia positiboa izan dadin. Aurkeztu berri duen IV. Plangintzaldiaren egitasmoaren arabera, lan-ildo berriak ezartzekotan da Hizkuntza Politikarako Sailburuordetza –HPS–, eta hori aurkeztu bezala onartuz gero, eszenatoki hobera abiatu gintezke.

Administrazioko lankideen jarrera nola definituko zenukete?

Oro har, gizartean bataz beste aurki ditzakegun jarrerak ikusten ditugu hemen ere: elebidunon artean euskaltzale militanteak, euskaltzale pasiboak, erdal elebidun neutroak, erdaltzale amorratuak… Eta gure ondoan eta gainean, erdaldunak; oro har gure hirietan gertatzen den bezalaxe.

Administrazioan ere, euskaldunak bigarren mailako hiritarrak baikara, hizkuntza eskubideei eta praktikari dagokionez.

Tiraka blogean eginiko galdetegi batetik ondorioztatu daiteke langileak ez daudela euskaraz aritzera behartuak eta egiten dutenek borondatez egiten dutela, oro har interes handirik ez badago ere; politikariek berriz, langileek baino interes gutxiago dutela pentsa liteke.

Orain arte, euskararen erabilera ez da lehentasuna izan herri-administrazioetan. Gaur egun, askoz langile euskaldun gehiago dago arlo horretan eta gero eta normalagoa da euskararen presentzia zenbait esparrutan. Hortik abiatuta, euskara normaltasunez erabiltzea ez da ezinezkoa. Alabaina, arduradun politiko gehienen jarrerak ez du orain arte askorik lagundu. Hala ere, egoerak hobera egin du apurka, eta hitzez behintzat erabileraren aldeko jarrera azaltzen dute.

Euskara lanpostua lortzeko gainditu beharreko azterketa hutsa bihurtu al da?

Orain arte horrela izan da, gehienetan. Ez dira erabilera irizpideak aplikatu izan lanposturik gehienetan. Bestalde, administrazioko prozedura bat euskaraz hasi eta bukatzea oso nekeza gertatzen da, prozesuan zehar erdaldun elebakar bat edo beste egotea suertatzen baita ia beti. Gainera, herritarren eta beste administrazioen aldetik euskarazko zerbitzuaren eskaria urria da oraindik. Oztopo asko gainditu behar izaten ditugu euskaldunok euskarazko zerbitzua jaso nahi dugunean, baita “euskal” administrazioan ere.

Azterketen bidez langileen hizkuntza ezagutza bermatzen da. Baina “ezagutu” eta “erabili” aditz ezberdinak dira.

Azterketa bat gainditzeak ez du esan nahi langilea gai sentitzen denik euskaraz normaltasunez jarduteko. Hizkuntzarekin eroso egoten lagundu behar zaio, eguneroko jarduera euskaraz ere egin dezakeela sentiarazten, eta batez ere, gaztelaniaz eskura dauzkan adina baliabide edo gehiago eman behar zaizkio euskaraz, baina egoera horretatik urrun gaude oraindik.

Administrazioan euskaraz lan egin nahi duenak zenbateko aukera dauka euskaraz aritzeko ahozko harremanetan eta zenbatekoa idatzizkoan?

Euskara duela urte batzuk baino gehiago entzuten da. Idatziz sortutako lana, aldiz, oraindik oso urria da eta euskarazko testu ia guztiak itzulpenak dira. Nolanahi ere, egoera honek plangintzaldi berriak jasotzen dituen neurriekin aldatu beharko luke.

Eusko Jaurlaritza administrazioa euskalduntzen saiatzen da baina hizkuntza eskakizunik gabeko lanpostuak ere eskaintzen ditu, Osakidetzan esaterako. Nola uler daiteke?

Jendaurreko lanpostu guztietan euskarazko zerbitzua bermatzeko moduko maila eskatu beharko litzaioke administrazio publikoan jardun nahi duenari. Baina eskakizun hori lanpostu guztietara zabaltzeak seguruenik kontrako erreakzioak eragingo lituzke gizarte esparru zabaletan. Nolanahi ere, batzuetan komunikabideetan garrantzi gehiegi ematen zaio kontu honi, eta gutxiegi, esaterako, herritarrak animatzeari, izan ere, hizkuntza-politikarik eraginkorrena herritarren eskaera da.

Euskararen Erabilera Normalizatzeko IV. Plana aurkezten ari dira orain. Zer espero duzue?

Paperean oso proposamen interesgarriak ditu. Plan ona da... baldin eta benetan gauzatzeko borondate politikoa badago.

Elebitasunak kezkatzen zaituzte. Horren harira esana da ondokoa: “Hobe gaztelaniaz, euskaraz halamoduz baino; edo hobe euskaraz %15a bakarrik, baina sortua, jatorriz euskarazkoa”. Ez al da orain arte itzulpenarekin lortutakoaren aurka egitea?

Dena elebiz argitaratzen tematzen gara, baina azaleko elebitasuna da, mamia erdalduna baita. Jatorrizko dokumentuak euskaraz sortzeko pausoak eman behar dira. Itzulpenak ongi funtzionatzeko bitartekoak ipintzea da kontua, prozedura administratiboen sorkuntzan hasieratik kontuan hartzeko elementu gisa hartzea. Itzulpengintzaz egiten den erabilera da kritikatzen ari garena, ez tresna.

Administrazioan euskarak bizi duen egoera gizartearen isla dela uste al duzue?

Bistakoa da. Administrazioan dihardugunok gizartean nagusi diren jokamoldeak gauzatzen ditugu lantokian eta lankideekin. Administrazioak ordea, bestelako jokamolde batzuk garatzeko eta hedatzeko ardura dauka. Arlo pribatuan euskaldunak baztertuta egoteak ez du inolaz ere justifikatzen administrazio publikoan gauza bera gertatzea. Bere erantzukizunari heldu behar dio administrazio osoak, ez soilik HPSk edo Hezkuntza Sailak.

Comments

 Xarxa Cruscat katalana azterketzeko zentroko zuzendaria da Xavier Vila eta soziolinguistika irakaslea. Donostian izan da Soziolinguistikako Klusterraren I. Jardunaldietan, hezkuntza sisteman katalana sustatzeko aukerei eta mugei buruz mintzatzeko. Katalanarekin izandako esperientziak euskara indartzeko nola aplika daitezkeen argitzeko zantzu batzuk eman ditu.

Katalana sustatzeaz mintzatu zara. Nola susta daiteke?

Hezkuntza eta hizkuntza politiken legitimazioen arazoaz ohartarazi nahi izan dut. Askeak garela pentsatzea gustatzen zaigu, eta gobernuak zerbait egitera behartzea ez zaigu gustatzen. Ezagutza bultzatu eta katalana lagunarteko bihurtzea bilatu behar da. Lagunarteko testuinguruak jarri behar ditugu martxan: pertsonen arteko harremanak sustatu, hizkuntzaren presentzia indartu, eta berdinen arteko irakaskuntza eta ikasketa bermatu. Ez naiz hizkuntza hizkuntzaren truke indartzeaz ari, berdintasunaren alde ari naiz, ikastea bermatzeaz ari naiz. Gizartearen zati batek bi hizkuntza lagunartean erabiltzea eta beste batek bakarra menperatzea ez zait egokia iruditzen.

Hori katalanari dagokionez. Nola ikusten duzu euskara?

Zenbait gauzatan eredu izan zarete: hizkuntza kodetu eta hizkuntzaren sistema garatu duzue oso denbora laburrean. Garrantzitsua da hizkuntza indartzea hezkuntza sisteman, eta nik ez dut gauza negatibo moduan ikusten. Ezagutza jende askori zabaldu diozue, baina euskara lagunartekotzea falta zaizue. Ezin dugu ametsik egin, baina aurrera egin daitekeela ziur egon.

Lagunartekotzea da gakoa, beraz. Zer egin dezake eskolak horretarako eta zein muga ditu?

Eredu linguistikoa politizatzea akats handia da eta hori egiten dute alderdi politikoek gehienetan. Ikastetxeei dagokionean, ahozkotasuna landu beharko lukete, bai ikasgelan eta baita ikasleen artean ere. Nola argudiatu, eztabaidatu, azaldu eta baita nola mugak hautsi ere erakutsi behar du. Muga batekin noski. Horrez gain, ikastetxeen eta ekoizpen kulturalaren arteko aliantza estrategikoa egin beharko litzateke. Ikastetxeetan ez dituzte baliatzen dauden baliabide kulturalak, eta ekoizleek hartzaileengana heltzeko zailtasunak dituzte. Esaterako: ikasgelan ordenagailuarekin lanean gaude, eta Interneterako sarrerako webgunea Google daukagu, baina gazteleraz. Euskaraz eta katalanez badago, eta hori bada indartu nahi dugun hizkuntza... Xehetasun txiki bat da, baina berdina geratzen da musikarekin, eta, orokorrean, ekoizpen kulturalarekin.

Eusko Jaurlaritzak Hezkuntza Ereduen Dekretua egin du. Dekretua aplikatuta, A eta B ereduak desagertu eta D eredua izango litzateke nagusi, hots, euskarazko eredua. Neurri egokia deritzozu?

Eredu ezberdinak izateak tentsioa txikiagoa izatea ahalbidetuko luke. Malgua izan behar da eta arazoa nola konpondu aztertu. Hori bai, mundu guztiak daki ezin dela hizkuntza bat ikasi erabiltzen ez bada. Maila altuagoa eskatuz aurrerapausoa egingo zenukete agian, baina ikastetxeek erabaki dezatela nola. Egokia da autonomia kasu konplikatuenetan . Txorakeria dena zera da, Irlandara ingelesa ikastera joan eta euskara ikasteko aukerak ez baliatzea.

Nafarroan ingelesa eta gaztelera uztartuko dituen eredu bat ezarri nahi dute.

Hiru hizkuntzatako sistemak badaude munduan eta ondo funtzionatzen dute. Baina jakin egin behar da hizkuntza bakoitzari emango zaion garrantzia zein izango den. Beldurra ematen didana zera da, hizkuntza historikoari min egiteko kanpokoa erabiltzea. Gutxi ezagutzen dut Nafarroako kasua, baina dakidanagatik, kezkatzeko modukoa da. Balear uharteetan hiru hizkuntzako sistema ezartzen saiatu ziren duela bi urte: ordu kopuru berdina eman nahi zuten hiru hizkuntzatan. Modu horretan katalanaren presentzia txikitu egin nahi zuten.

Immigrazioak nolako eragina du gutxiagotutako hizkuntzatan?

Immigrazioaren eragina ezberdina da tokien eta jatorrien arabera. Katalunian, esaterako, katalanez hitz egiten den tokietan katalanez integratzen dira. Beste kasuetan gazteleraz integratzen dira eta horiek dira gehiengoa.

Hizkuntzak sustatzen lagun dezake immigrazioak?

Immigrazioak lagundu egin digu hizkuntza zabaltzeko egindako ahaleginak legitimatzen. Jakin dugu transmititzen integratzeko katalana ezinbestekoa dela. Zuek oraindik ez zarete puntu horretara iritsi. Integratzeko euskara beharrezkoa dela transmititu behar diozue jendeari. Urte batzuetan lortu dezakezue, euskara gehiago zabaltzen duzuenean. Bestela, euskara bigarren mailako hizkuntza bihur daiteke eta immigrazioak ere horretan lagunduko du: atzerapausoa litzateke.

Zuk nola ikusten duzu, atzerapausoa izango da edo lortuko da euskara integraziorako ezinbesteko tresna izatea ?

Oraingoz immigrazio gutxi duzue, eta gehiena latinoamerikarra. Diru gehiago gastatu behar da integra daitezen, eta euskara bigarren mailakoa bihurtzea saihestu behar duzue. Hori bada eskema, bi komunitate linguistiko egongo dira eta euskara ahuldu egingo da.

Nola saihestu daiteke euskara ahultzea?

Berdintasuna bermatzeko euskara jakitea beharrezkoa dela transmititu behar duzue. Denei jakinarazi behar diezue hizkuntza kapitala dela, eta gizarte guztiarentzat onurak ekarriko dituela.  

Informazio gehiago: www.slcat.blogspot.com webgunean

Comments

Comments

 Nik neure esperimentu apala egin dut: 2008ko lehen hilabetean Jaurlaritzako “Tablón de anuncios” delako horretan jarritako iragarkiak zenbatu ditut, eta hauxe da emaitza:

Ez da oso emaitza ona. Horrek erakusten du zein konfidantza eskasa dugun euskararen gaitasun komunikatiboan, gutxienez salmenta/eskaintza/oharren alor horretan, hau da, beste balorazio sinbolikoago edo ideologikoagoak alde batera utzita ia balio pragmatiko hutsa duen eremuan.

Izan ere, foro horretxetan norbera libre da nahi duen hizkuntzan idazteko: ez dago debekurik, ez zigorrik, ez lan-kargarik... ez aitzakiarik. Bai, badakit kotxea salgai jartzeko iragarkia gaztelaniaz ere jartzeak errazten duela salmenta. Eta, hala ere, zein konfidantza gutxi...; hainbestekoa non ez garen ausartzen, esate baterako, tituluan «Argiak piztuta/Luces encendidas» jarriz gero, gero mezua euskara hutsez idaztera, eta beharrezko ikusten dugu «matrikula = matrícula» eta «automobila = coche» itzultzera, konturatu gabe tontoenak ere ulertzen duela euskara hutsezkoa.

Zenbaki horiek ez dute islatzen nik Lakuako pasilloetan-eta ikusten ditudan euskaldunen kopurua. Bai, ordea, gehienon jarrera epela. Euskarak ez dauka prestigiorik gure artean eta, hala ere, gauzak beste modu batekoak izan litezke, zergatik ez? Euskara modan jartzea borroka psikologikoa da, neurri handi batean, giza-harremanen eta afektibitatearen eremukoa, eta horretan gizakion malgutasuna eta aldakortasuna uste baino handiagoak dira. Izan ere, gauzak ez dira "berez" hala izaten gehienetan.

Comments

Itzulpen-kopurua murrizteko eskari horri, baina, halako eskubide-printzipio ukiezin bat kontrajarri ohi zaio: euskaldunok eskubidea dugula hainbat eta hainbat informazio eta dokumentu euskaraz ere izateko. Eta hortik beldurra. Nik, alabaina, beldur horren funtsa zalantzan jarri nahi nuke, zeren, azken batean, gaztelania hutsezko hainbat testuk mesede baino ez baitiote egiten euskarari, batetik itzulpenaren egiteko apaingarria desagertuko litzatekeelako, eta, bestetik, argiago geratuko litzatekeelako hizkuntzen beregaintasuna eta, noski, euskararena ere bai.

 Obabako udalak bertako errota bat babesteko prozeduraz galdegiten badio Jaurlaritzari gutun baten bidez, gutuna gaztelania hutsez badago eta Jaurlaritzako zerbitzu teknikoen erantzuna ere gaztelaniaz ondu badute, zertarako euskaratzen da erantzun-gutuna azkenean eta bi zutabetan jarri? Norentzat? Jaurlaritzako, aldundietako eta udaletako hainbat ordezkarik bilerak-eta egiten dituztenean, eta bilera horietan proposamenak, materialak, eztabaidak erdaraz egiten badira, zertarako itzultzen dira bileretako aktak, jakinik parte-hartzaileek akta jaso eta jaramonik ere ez diotela egingo euskarazko testuari? Zergatik egiten dira horrelakoak? Uste dut beldurra galdu beharko geniokeela gaztelania hutsezko testugintzari. Horrek egoeraren gordina azaleratuko liguke, tranparik gabe, eta sinestuta nago horrek suspertuko gintuzkeela. Besteak beste, bideragarriago ikusiko genuke, adibidez, Apattaerrekako udalak euskara hutsez hasitako prozedurak euskara hutsezko bidea egin behar duela, itzulpenik gabe. Eta ez du egiten, begira: elkarte edo partikularren batek errekurtsoak jarri izan ditu euskara hutsez, uste baino maizago gainera. Bada, batzuetan, horren gaineko erantzuna gaztelaniaz prestatzen da eta errekurtsoaren ebazpena azkenean euskaratu, zirkuitu absurdu hori Q polit batez (Qalitatea?) itxiz. Ez dinot nik EAEko aldizkari ofiziala gaztelaniaz bakarrik atera behar denik, horrenbesteraino ez dut eskatzen, baina bai itzulpenak murriztea komeni zaigula, ordainetan euskaraz sortutako testuak emendatzearen truke. Hortik abiatu behar genuke gure negozioa. 

Comments

Urteak eman ditugu mugaz bestaldera jauzi egiteko irrikitan. Aurki jarriko digute pertika. Ausardia beharko da salto egiteko. Ausardia eta zuhurtzia. Okerrean emandako urratsei buelta ematea asko kostako zaigu. Esan nien arduradunei, plana arloan arloko agenteei saltzeaz gain, nahitaezkoa ere balitzatekeela horiek entzutea, horiek hausnarrean jartzea. Kolektibo bakoitzak (4. HEko teknikariak, itzultzaileak, normalizatzaileak, letratuak, ekonomilariak, administrariak….) bere erreflexioa eginda du. Batzuk beste batzuk baino sakonagoa.

 Asko eta asko nazkatuta ere badaude, inortxok ere entzuten ez dituelako, non saiatu jakin gabe daudelako, etsipeneak jota daudelako. Eurengan (gugan) ere izango da akatsik, alajainkoa! Edozein modutan, bideak ireki behar zaizkie berbarako, ekarpenerako, parte hartzeko. Iñor ez dago soberan. Nahiko -eta gehiegi ere-  izango dugu automarginatzen direnekin.

Egitasmo berriaren nondik norakoak era orokorrean  baino ez zaizkigu eman. Edukia eta zehaztasunak iritsiko zaizkigu berandu baino lehen. Ez dakit letrak zenbateko inportantzia duen. Lehendik ere milaka orri txukun taxutuak gorde behar izan ditugu bazterretako armairuetan; hain justu ere, ez zutelako asmatu egileek diskurtsoaren eta praktikaren arteko oreka bilatzen, edo ez zutelako asmatu asmoa (plangintzaldia) lanabes egokiez elikatzen,  jarritako erronkei aurre egiteko. Erremintarik egokiena -Plan on batez gain- jendea da, zeinaren borondate eta inplikaziorik gabe ezin baita ezer gauzatu. Hara bedi.

Comments

Poza eman dit argazkiak. Garruzek aurreko mezuan aipatzen duen banalerro zoritxarrekoa gainditzeko modu polita. Sailburua, HPSko zuzendari bat, Imanol Murua, Emilio Lopez Adan... batera. Ez ohikoa. Baina oso beharrezkoa. Hurrengoan, Hizkuntza Politikarako sailburuorde Patxi Baztarrika eta Kontseiluko presidente Xabier Mendiguren Bereziartu ikusi nahi ditugu argazki batean, elkarri bostekoa emanda

Comments

Berriak egin dion elkarrizketa txiki batean,  euskara saldu behar dugun produktua dela dio Joserrak eta horretarako ezinbestean koordinazioa behar dela.

Irizpide garbiak behar dira horretarako, bere iritziz eta ekintza txikiena ere estrategia nagusi baten barruko puzlea izan behar duela, eta ez ekintza soil bat, beste batzuekin elkar josi gabeko bat alegia.

Berriako kazetariak koordinazio-lan hori nori dagokion galdetzen dionean, hauxe da bere erantzuna:

"Herri honetan dagoen sare eta mugimendu sozialen indarra kontuan hartuta, lastima litzateke hori guztia erakunde ofizialen esku uztea. Kontsentsua beharko litzateke horretarako. Orain ez da halakorik gertatzen. De facto, bi kultur saila daude, bata Gasteizen eta bestea Kontseilua, eta hori oso txarra da herri txiki batean." (Letra lodia gurea da).

Aste buru ona izan.

Comments

  Egorosperen

 Azken 30 urteotan diru publikoa barra-barra erabili da erdalduna zena euskalduntzeko edo euskarara hurbiltzeko bederen, eta xede hori gaur egun beharrezkoa izaten segitzen badu ere, uste dut gaur egun beste xede batzuek ere arreta berezia behar dutela euskararen erabilera normalizatu nahi bada. Horien artean, euskaraz bizi eta lan egin nahi duten euskal herritarrak ditugu eta haientzako zerbitzuak antolatu eta sustatu behar dira.

 Esparru euskaldunak sortu eta daudenak sustatu behar ditugu dudarik gabe, horien bidetik etorriko da normalizazioa. Arkaitz Zarragak Berrian azaltzen zuen ildotik, aldiz, alperrik ari gara euskalduntze-lanetan dirua inbertitzen, gero gure haur, gazte eta heldu euskaldun berrien gizarteko esparruen erreferentziak gaztelania hutsezkoak badira, A eredukoak Arkaitzek esaten zuen bezala, BECeko PINa kasu. 

Euskarak jende askoren ahaleginei esker bere merkatua –txikia bada ere- egiten ari da, horren adibide Durangoko Azoka dugu. Baina ez dira nahikoak urtean behin egiten diren ekitaldi bat edo batzuen inguruan antolatutako ekimenak. Ekimen guztien artean sinergiak sortarazi behar dira eta batak besteak elikatu.  

Gizartean euskarazko orotariko harreman-esparruak normaltasunez azaldu behar dira eta euskaldunen arteko harremanak naturaltasunez euskaraz izatea lortu behar dugu. Xede hori lortzeko herri-erakundeen ahaleginak herritik eta gizartetik sortzen diren ekimenekin uztartu behar dira. Arlo horretan, lankidetzarako kultura falta dagoela esango nuke nik eta hori gainditu beharra dago. Arlo pribatuan hain ondo egiten dakigun auzolana ez dugu jokamolde hori esparru publikora eramaten asmatu, nire ustez. 

Euskarazko erabilera-esparru naturalak sortzeko bidean, gauza batekin  ez nago egorosperen ados, alegia, militantzia garaiak amaitu direlako horrekin.  Agian forma berriak asmatu beharko ditugu euskaldunok gure gizartearekiko eta gure hizkuntzarekiko ardurak azaldu eta lantzeko, baina euskaldunok gauza bat argi izan behar dugu: euskaldunok garela munduan euskararen alde lan egin dezakegun bakarrak eta horren alde egiteko ardura gurea baino ez dela, gure kalte aritu nahi ez badugu behintzat.  
 

Beste kontu bat da nola egin behar den hori, izan ere, arduraz jokatzeak ez du zertan ekarri behar egitasmoak aspergarriak edo ezin eramanezko lan itogarriak. Hortxe dago kakoa, nire ustez, lan egiteko gogoa eta ilusioa pizten duten proiektuak bultzatu behar direla;  jendea horietan gustura eta borondatez parte hartzera posible egiten dutenak, norberak hartu nahi edo ahal duen ardura mailari begiratuta; helburuak pixkanaka lortzeko bidean jartzen dituztenak;  eta bukatzeko, elkarlanerako euskal kultura berria sustatzen dutenak.

Ez gara zerotik abiatzen, hainbat adibide badira-eta Euskal Herrian (Kooperatibak, Euskaldunon Egunkaria/Berria, AEK, Eusko Ikaskuntza, Ikastolen mugimendua, euskal diaspora...).Garaia da ahalegin publiko eta pribatuak uztartzeko eta bide beretik zuzentzeko.

Comments

Hala dirudi. Nik, ostera, hutsuneak edo gune ilunak ikusten dizkiot, batik bat aurreko urteetako eskarmentuari erreparatuz. Badirudi dena konpontzen dugula diruarekin eta mundu guztia ­-ni barne-­ funtzionario bihurtuta. Esan nahi baitut horrekin haserraldirik handiena eta borrokalaririk oldarkorrena ere baretzen duela diruaren hotsak. Asko izan dira xoxak erreklamatu izan dituztenak euskararako, esanez dirua jarriz hutsuneak beteko ditugula. Ez da horrela.

Comments

"Hona hemen EAEko herri administrazioetan euskararen erabilera normalizatzeko plangintza lanetan, nire irudiz, aintzat hartu beharreko puntu batzuk: 

• Herri administrazioek euskaraz gehiago eta maizago lan egin behar dute.

• Belaunaldien ordeztearekin batera, heziera euskaraz jasoa duten gazteei aukera, bitarteko eta ingurune egokiak eskaini behar dizkiegu euskaraz lan egin dezaten.

• Itzulpengintzaren eragimena: askotan itzulpenaren kalitateak auzitan ipintzen den arren, oso kontuan hartu behar genuke hogeita bost urteotan euskararako itzulpengintzak ezarri dituela administrazio eta lege esparruko estandarraren oinarriak.

• Administrazioari zerbitzu egokiak euskaraz eskatzeko joera ez da larregi goratuko, ziurrenik: % 26k eskatzen du gaur egun zerbitzua euskaraz EAEko herri administrazioetan. Kontuan izan behar da 15 urtez gorako EAEko populazio euskalduna % 29,16 dela.

• Herri administrazioak urrats bat aitzinetik joan behar du.

• Lanpostuen ezaugarriak eta eskakizunak egungo egoerara egokitu behar dira.

• Profesional gazteei euskaraz lan egiteko aukera, lanabes eta ingurune egokiak eskaini behar zaizkie

• Kontratazio publikoan hizkuntza irizpideak aintzat hartu behar dira ezinbestean."

Comments

Paradoxikoki, bere orrialdeetan euskaraz idatzitakoa % 0,1era ere iristen ez den egunkari horretan orrialde mordoa dedikatu ohi dira euskararen arazoez, sortzen dituen liskarrez. Nire iritziz, ordea, hobe lukete euskaraz letra gehiago kaleratzea edozer gauzaz, eta gutxiago gaztelaniaz euskararen arazoaz.  Baina ez da hori gaurkoan aipatu nahi nuen gaia. Kontua da Euskadi literatura saria gaztelaniazko modalitatean irabazitako mutilak, Juan Basek, aspaldi oso artikulu interesgarria idatzi zuela El Correo-n hain zuzen, El derecho a no tener interés por el euskera.  

Bertan esandakoak irakurrita, honako alegiazko elkarrizketa batek "egin zuen habia nire baitan", Lertxundik esango lukeen moduan, Juan Basen eta Eusko Jaurlaritzako arduradun baten artean:

 –Egun on, Juan. Mira, vengo del Gobierno Vasco, estamos haciendo una campaña de sensibilización a favor del euskera entre la población erdaldún, que básicamente consiste en hacer ver a la gente que es una pena que no integre el euskera en su vida, porque... 

–¡Para, para...! Déjalo. No me interesa.  

–Pero no sabes lo que te pierdes... 

–¿Qué es lo que me pierdo? –Pues bertsolaris, Atxaga... y todo eso. 

–Lo siento, no me interesa. Lo he dicho más de una vez. No se debe confundir la falta de interés con el desprecio. Lo que sucede es que el euskera no es mi lengua ni podría serlo nunca. Siento y pienso en otra, en lengua española, que además es mi herramienta de trabajo.  

–Pero una persona culta y sensible como tú, vasco de toda la vida, ¿no debería estar más abierta al mundo que le rodea, solo aunque fuera por razones de integración, respeto o convivencia? 

–Mira, yo no hago proselitismo de mi falta de interés. Tampoco tú deberías hacer proselitismo para intentar captar mi interés. Eso sí es respeto. 

–Escúchame un poco, Juan, por favor. Por un sencillo gesto de adhesión te regalamos un CD con las 30 sentencias más profundas de Koldo Mitxelena relativas a la convivencia entre el castellano y el euskera y un llavero de Ukan. 

–¡Que no! Que el euskera no me pone. Lo que realmente me gustaría es aprender inglés para poder leer a Josehp Conrad. Eso sí que sería una gozada. Anda, pelma, quita el zapato del quicio de la puerta, que me sacas de idem. ¡Jodé! ¡Sois más pelmas que los testigos de Jehova! Agur. 

Juan Basen iritzi-artikulu horrek oso ondo jasotzen du, nire ustez, jende askoren ikuspegia eta euskararekiko opakotasuna. Lehenengo eta behin, uste dut eskertzekoa dela erakusten duen zintzotasuna, beste batzuen jarrera euskarafoboaren aldean. Zertan datza, baina, horrelako interes falta?

Ingelesarekiko aipamenari oso esanguratsua deritzot. Txantxak txantxa, elkarrizketako euskara-saltzaileak arrazoi du: ez da itxurosoa interes bizia agertzea ingelesa bezalako hizkuntza hegemonikoaren alde, eta hain ezaxola euskararekiko, ez da oso jarrera ekologikoa, elkarbizitzaren aldekoa. Baina askotan gertatzen da. Gehienetan, gainera, saiatu nintzen behin, baina euskara oso zaila da, esanez erdi justifikatzen da axolagabekeria hori.

Izan ere, euskara ikasteko ezintasun hori desmontatu beharreko beste tabu bat iruditzen zait. Arrazoi intrinsekoengatik behinik behin, gaztelaniatik abiatuta euskara ez zait iruditzen gaitzagoa ikasteko ingelesa baino. (Baina ez naiz filologoa eta isil nadin, badaezpada.) Beste kontu bat da hizkuntzaren ingurumariak duen eragina eta zenbateraino gauden prest ingurumari hori aldatzen. Azken batean, oso galdera erraza planteatzen da: Zertarako ikasi nahi dugu euskara?

Comments

Urteurrenetik urteurrenera gabiltza azken egunotan, batzuk glamourosoagoak beste batzuk aldarrikatzaileagoak: Euskararen Legearen 25.a, Kontseiluaren 10.a, EiTBrena, Euskaldunon Egunkariarena... Eta denak bat datoz gauza bakar batean: urteurrenkideak zoriontzea ahaztu. Bai, hain gauza xumea oharkabean pasa zaie.

Oker egon ninteke, baina uste dut 25 urteotan gizarteak egin lanaren gaineko laudorioen artean, adierazpen instituzionaletan, ez zaiola bat ere aipamenik egin ez munduko euskarazko egunkari bakarrari ez Kontseiluak egindako lanari. Ez zait normala iruditzen.

Halaber, Kontseiluaren lana luze urratzen duen Berria-ren artikulu batean ez dut deus aurkitu administrazioaren lanaren balorazioaz. Beno, ez da guztiz egia, bukaeran hauxe aurkitu dut:

Bere helburuak lortzeko eta ekimenak abiatzeko Kontseiluak izan dituen zailtasunak gogoratu ditu Arrizabalagak: «Tokian tokiko administrazioak elkarlana bultzatu baino gehiago, euskararen aldeko mugimenduak ahultzen edota baztertzen ahalegindu dira urte hauetan».

Hori ere ez zait normala iruditzen. Geure burua goratu bai, baina auzoarekin bake gaiztoan, aurrez aurre edo, hobeki esanda, bizkarrez bizkar. Euskal mundua muturka, eta nola arraio joango gara gero erdal mundura predikatzera?

Comments

Aurkezpen horren inguruan 25 urte informatzen izeneko jardunaldia egin zen bertan...

Zorionak!

Hobera bidean horrelako lanak garrantzitsuak dira oso. Baina...

Noizko ETB2-ko edo Radio Euskadi-ko esatari erdaldunentzat euskarazko izenak eta leloak aipatu behar dituztenerako jarraibide liburua?

Aski dute gure belarri zigortu/ txigortuek irrati kate espainiar gehienen "graziak" eta "ezintasunak" jasaten (Adibidez, ¿Cómo se dice... Alejía... Alergia... Alegui? ja/ja/ja), gainera gure erkide ustez euskaltzale askoren txapuzak eta interes (errespetu?) falta nabarmena jasan behar izateko.

Radio Euskadiko esatari batzuk dauzkat buruan, eta Euskadi Gazteako Salgai saioko esatari batez edo bestez ere bai,...  are okerragoa dena.

Jarraibide liburua behar dute Radio Euskadiko esatari batzuek lehen bai lehen, argi adieraziko diena ez dela "Iraizóz" esaten Iraizoz baizik, ezta "quirol al día" ere, Kirolaldia baizik. "Ustarich" esan ordez Ustaritz ahoskatu beharra dagoela edota Garikoitzi ez zaiola Garicoich esan behar.

Goizetako Euskadi gazteako aipatutako "Salgai" saioan berriz, badago euspañola gogoz praktikatzen duen lagun bat esatari taldean... Benetan diot, ez dakit grazia non daukan, egiten dituen komentarioen edukian (?) edota erabiltzen duen eusko-erdarakian.

Hobe esanda, ez dakit non daukan grazia...

Irrati kate erdaldun guztiei adi-adi jarrita ere, ez dut aurkitu horren pareko adibiderik. Esan nahi dut, ez dut aurkitu kate erdaldunetan, Radio Euskadin hasi eta COPEn buka, gaztelaniaz negargarri egiten duen esataririk. Nahita ez, behintzat.

Gurien bai, ostera. Euspañola egiten dutenak, gurean,  Irrati euskaldun bateko profesional izan litezke.

A ze "zabalak" eta "irekiak" garen...

Anton Bilbao

Comments

Kazetarien deontologiak eskatzen du zabaltzen dituzten berrien egiazkotasuna ziurtatzea. Vidal jaunak kaikukeria guzti horiek esateko ez du ezta hiztegietan begiratzeko lanik hartu ere, izan ere, bai zuhaitz, bai arbola duela mende asko dira euskara. Hona hemen Hauta Lanerako Hiztegiak jasotzen dituenak:

zuhaitz. iz. (1630). Landare iraunkorra, lurretik halako garaiera batean adarkatzen den zurtoin zurezkoa duena.

arbola. iz. (1609; arbore *1562, 1571). Zuhaitza. Paradisuaren erdian zegoen biziaren arbola. Gernikako arbola. Fruitu gabeko arbola. Baso ertzeko platano arbolak.

Espainiako komunikabide batzuetan edozer gauza esan daiteke eta dena dohainik gertatzen zaie. Euskaldunok gure hizkuntza eta kultura defendatzeko diskurtso argia landu behar dugu eta sarean hura defendatzen duten hainbat pertsona eduki antolaturik. Horrelakoak ezin dira pasatzen utzi eta bere ordaina behar dute izan, besterik ez bada, gizartearen aurrean gure aldeko argudioen bidez horrelako kazetarien sinesgarritasuna kolokan jarriz.

Comments